x

Türkiye’ye çok uygun bir risk sermayesi modeli

Açıklama: Ersan Özer itiraf.com, istanbul.net, uzmantv.com sitelerinin kurucusudur. Konuk yazar olarak bu yazısı Webrazzi’de yayınlanmıştır.

Amerikan risk sermayesi dünyasını takip ediyorsanız Y Combinator‘ı duymuş olabilirsiniz. Ama Techcrunch‘ı takip ediyorsanız Y Combinator’ı kesin biliyorsunuzdur. Gün geçmiyor ki Y Combinator’ın sermaye verdiği bir web girişimine Techcrunch’da yer verilmesin. (Bu cümleyi yazdığım esnada da bunu yayınladılar.)

2005 yılında kurulan Y Combinator, web girişimlerine çok cüzi miktarda başlangıç sermayesi veriyor: 5 bin dolar artı kurucu başına 5 bin dolar. Bunun karşılığında da yüzde 2 ile 10 arası hisse alıyorlar. (Genelde yüzde 6.)

Y Combinator’ın sembolik denilecek miktarda sermaye vermesinin nedeni, girişimcilerin en son paraya ihtiyacı olduğunu düşünmeleri. Projeye ortak olmaları karşılığında sağladıkları asıl faydalar; yol gösterme, her yıl düzenledikleri girişimcilik okuluna katılım ve tabii Silikon Vadisi’ndeki iş bağlantıları.

Firma son derece geniş bir portföye sahip. Bunlar arasında sonradan yüklü miktarda sermaye bulanlar (Loopt – 13 milyon dolar, Scribd – 3.5 milyon dolar, Xobni – 4 milyon dolar) ve çıkış yapmayı başaranlar (TextPayMe – Amazon, Reddit – Wired, Zenter ve Omnisio – Google) oldu.

Y Combinator’ı yazı konusu yapmamın asıl nedeni, bu modelin Türkiye’ye son derece uygun olduğunu düşünmem.

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de internet şaha kalkmış durumda. Herkesin bir projesi var. Ve ne mutlu ki, cebinde para olanların da sermaye verecek proje arayışları var. (Çünkü proje başarılı olduğu takdirde internet kadar kısa vadede büyük paralar kazandıran bir yatırım enstrümanı daha yok.)

Ancak bizde bu meseleler henüz oturmadığı için çok az risk sermayesi şirketine sahibiz ve bunlar da büyük (olduğunu düşündükleri) az sayıda projeyle ilgileniyorlar.

Oysa Y Combinator modelinde (sağlam) bir Türk VC firması olsa…

  1. Proje arayışında olan para sahiplerinden 50 bin, 100 bin YTL toplayarak bir fon oluşturabilir ve böylece girişimci ile sermayeyi buluşturabilir.
  2. Sermayesizlikten yakınan proje sahiplerine başlamalarına yetecek kadar finansman sağlayabilir ve sonrasında başarının paradan değil, doğru projeden ve “tırmalamaktan” geçtiğini gösterebilir.
  3. Sermaye koydukları projeler ile diğer girişimcilerin doğru yerel projelere yönelmelerini sağlayabilir.

Yatırım yapılabilecek projeler, başarılı olabilecek iş modelleri, start up kurulması, yönetilmesi gibi konularda Y Combinator’ın geniş bir kütüphanesi var. Bunların çoğunu okudum. Önümüzdeki günlerde bir dizi yazıyla aldığım notları sizlerle paylaşmaya çalışacağım.

Yorumlar (17)

  1. Şekip Can Gökalp |

    Y-Combinator olayı Seedcamp’le de bayağı benzeşiyor aslında, ama 50 bin euro veriyorlar ve Londra’da bir süre kampa alıyorlar. Avrupa’da daha ulaşılabilir olması açısından belki Türkiye’deki ekiplere daha uygun olur.

    İşin pratik iş geliştirme kısmı ile ilgili yazıların daha sıklıkla yayınlanması çok iyi. Piyasa birbirine yaklaştıkça, eksikler de daha rahat görülmeye başlandı. Bence bu konulara daha da fazla eğinilmeli. Elinize sağlık.

    Cevapla
  2. Evet aslinda çok mantıklı ve karlı bir model. İnternetden büyüyen şirketler bunun farkındalar fakat bir startupa destek olmak ve yatırım yapmaktansa kendi yeni startuplarını oluşturmayı tercih ediyorlar. Sırf yatırım olarak pek düşünmüyorlar, yatırım ve emek olarak düşünüyorlar, ve kendileri yönetmek ve %100 üne sahip olmak istiyorlar. Fakat aynı zamanda kendi enerjilerini de verdikleri için en fazla 1-2 site yapabiliyorlar. Halbuki aynı harcama ile 10-20 startupa yatırım yaplsalar ve herbirinden %5 sahip olsalar başarı oranını 10-20 kat yükseltmiş olurlar ve kar oranını da yüksek çıkış yaparlarsa ilk yöntemden daha karlı olurlar diye düşünüyorum. Örneğin facebook veya myspacein %5 birçok sitenin %100 den daha değerli olduğu gibi.

    Cevapla
  3. Arda güzel bir noktaya parmak basmışsın, bence de bu modelleri Türkiye için düşünmekte fayda var. VC tarafında bir oluşum konusunda ben de düşünüyorum ve fikir paylaşımındayım. Fakat VC fund tarafında tecrübesi olan ve Türkiye’de çalışmayı düşünebilecek kişiler konusunda da da sıkıntı var. Umarım bu sıkıntıları da aşarak biraz VC fundları ayaklandırırız.

    Cevapla
  4. Girişimde bulunulacak projeye onay verip destek olma ihtimalleri ne derece büyük bir bilginiz var mı? Peynir ekmek gibi dağıtmıyorlardır herhalde.

    Değerlendirme kriterleri ve/veya obay protokolleri hakkında bir yazı gördünüz mü?

    Güzel paylaşım teşekkürler

    Cevapla
  5. Y Combinator’in modeline deginen bir yazi daha geldi Arrington’dan:

    I Don’t Understand Y Combinator Hate

    En ilgimi ceken istatistik 84/102 yasayan (su ana dek projeyi sonlandirmamis) startup orani tutturmuslar.

    Cevapla
  6. Y Combinator modeli Türkiye’ye herhangi başka bir risk sermayesi modelinin olduğu kadar uygun, daha fazla değil. Türkiye’de risk sermayesinin işlemiyor ya da hızlı büyümüyor olmasının en büyük sebebi, sermaye modeli değildir. Hatta sermaye modelinin hiç sorunu olmadığı açıktır. Türkiye’de risk sermayecilerini memnun edecek, beklentileri karşılayacak, stratejinin ve büyümeyi yönetmenin ne demek olduğunu bilen, risk sermayesinden gelecek kaynağın nerede kullanılması gerektiğinden haberdar olan insanlar malesef kendilerini girişimcilikten uzak tutacak kadar çekici işlerde çalışıyor. Silikon Vadisi’ndeki gibi “şehrin en parlak insanları” girişimcilikle ilgilenmeyince meydan üniversitede proje yarışmasında derece almayı girişimcilik göstergesi olarak görüp işe atılan adamlara kalıyor. Bu girişimciler piyasada fon sağlamaya hazır olan risk sermayelerini tatmin edememenin yanında, bu sermayelerin yöneticilerinin de yeni girişimlere daha şüpheci ve çekimser bakmasına yol açıyor. Dolayısıyla “Türkiye’yi sonunda ayağa kaldıracak risk sermayesi modeli”ni aramayı bırakın, kaliteli girişimcileri öne çıkarmaya bakın derim.

    Cevapla
  7. Ersan Bey çok yerinde bir tespit yapmışsınız. Nerdeyse hiçbir girişimci 100 bin dolarlar gibi rakamlar telafuz etmiyor. Herkesin asıl derdi proje geliştirirken çalışacak ekibin geçinmesi. Proje ortaya çıkınca yoğunluğa ve iş fikrine göre maliyetler değişken olsa da öncesinde tüm gider herkes için aynı. Türkiye’de yatırımcıyız diyenler ise bu tür girişimleri düşünmek yerine milyon dolarlarını tutma ihtimali daha düşük ve operasyon maliyeti yüksek projelere vermeyi tercih ediyorlar. Hatta benim bildiğim 3-5 milyon dolar para istiyorsunuz sandım, ben sizin telafuz ettiğiniz (50bin) gibi bir rakam için yatırım yapmam diyenler var. 🙂 Alacaksın 3 milyonu kendi “Y Combinator” sermayeni oluşturacaksın. 🙂

    Cevapla
  8. Y-Combinator inanılmaz başarılı bir modele sahip. Bu insanların verdiği para değil, sağladıkları destek ve bağlantıların önemli olduğu çok açık. Eczacıbaşı gibi büyük ve temiz bir grubun böyle bir şirket kurmasını ve girişimcileri desteklemesini o kadar çok isterdim ki. Varolanların bu potansiyeli değerlendiremediklerini hepimiz görüyoruz malesef.
    @notneeded’in yorumuna da katılmadan edemeyeceğim.
    Etohum gibi ara kademelerin de olması lazım bu sebeple.

    Cevapla
  9. Bu tarzdaki fonları oluşturmaya çalışan Silikon Vadisi’nde şirketleri olan Türkler de var. Fakat Türkiye’deki yatırımcılarla bağlantıya geçmekte zorlanıyorlar ve yardım talep ediyorlar. Yaptığım görüşmenin kiminle olduğunu ve ayrıntılarını paylaşamayacağum fakat kişisel görüşümü söyleyeyim; evet, yakın zamanda böyle bir fon kurulacak.

    Cevapla
  10. Öncelikle @Ersin Koç ve @notneeded e sonuna kadar katlıyorum.
    Ama türkiyede bunu yapmak zor ki hatta çok çok zor.
    Örnekle Ersan Özer yukarıda adı geçen projelerin sahibi ve maddi sıkıntısı yok kendisine bir proje gelse ve bana yüzde 6 ortaklık ile destek ol dese. ve bunu karşılığında 1 yıl boynca topu topu 3-5 elelmanın maaşını karşıla dese Ersin Özer ne derdi?
    Cevabı hepimiz biliyoruz.
    İşte bundan dolayı yatırımcılara destek verilmiyor sadece en iyi ihtimalle alt şirket gibi kurmaya çalışıyırlar. Doğan grubu örneği gibi.

    Cevapla
  11. Özgür Kılıç örneği ile olayı özetlemiştir. O kadar sözde başarılı proje geliştirip paraya para demezken neden siz Y Combinator gibi ufak tefek destekler sunarak yeni fikirlerin ayağa kalkmasına aracılık etmiyorsunuz? Girişim, internet ve ihtiyaçlar nedir bilen sizler kendinize yeni yatırımcılar aramak dışında ne yapıyorsunuz? Gerçekten sizle aynı masayı paylaşacak, aynı pastadan pay alacak girişimcileri seviyor musunuz? 🙂 Tabi ki istemiyorsunuz. Ama girişimci dünyasını da sıkı takip edip peşinizde koşturmayı iyi biliyorsunuz.

    Cevapla
  12. Konunun benim üzerimde ilerlemesini anlam veremedim. Ben burada yazarım. Bir model konusunda bilgi veriyorum. Türkiye’de olsa hayırlı olacağını söylüyorum. Burada girişimci sıfatımla bulunmuyorum. Ayrıca o sıfatımla dahi bulunsam, “Nerde bu devlet?” yaklaşımını doğru bulmuyorum. Herkes başarı veya başarısızlık hikayesini kendi yazıyor.

    Cevapla
  13. @ersin koç Herkesin her konuda aynı fikirde olmamasını ve tartışmasını seviyorum ama sizin farklı mecralarda (ff, webrazzi, vs) sürekli bir protest tavır takındığınızı takip ediyorum. Söylediklerinizin doğrudur yanlıştır ayrı bir konu ama sanki herkes bir olmuş sizin projelerinizi dışlamaya çalışıyor, siz de bu gruba karşı bir tavır sergiliyormuşsunuz gibi bir izlenim oluştu bende. Ersan Özer’in Türkiye yapısına uygun bir girişim sermayesi yapısı örneği verebilmesi için niye illaki kendisinin yatırım yapması gerekiyor onu anlamadım. Ersan Özer girişimci olarak birkaç kere başarılı olmuş, konuyu iyi bilen biri ve tavsiyelerini ve görüşlerini paylaşıyor. Sektörde bu konuda ciddi sorunların yaşanması, yazıda belirtilenlerin doğru olmadığı anlamına gelmiyor. Aksine belirtilen şekilde işlemeyi planlayan bazı yatırım girişimleri var. Arda’nın Crenvo’su, Burak’ın etohum’u bu yönde girişimler. Bence sektörün ihtiyacı olan “parası olan insanlar bizim girişimlerimize yatırım yapmıyor” diye ağlamak yerine, her yatırımcıyı cezbedebilecek girişimler peşinde koşmak. İş fikriniz gerçekten iyiyse, bunu iyi dökümante edip, iyi şekilde sunabiliyorsanız, yatırımcılar da salak değil mutlaka dikkate alacaklardır (ikna edebilirseniz yeterince iyi bir fikriniz olduğuna Ersan Özer’de eminim fırsatları kaçırmak istemez). Asıl sorun size çok iyi gelen fikirlerin başkaları için iyi bir yatırım aracı olamayabileceğini kavramak ve ona göre yatırım peşinde koşmak.

    Cevapla
  14. Ersan Bey
    Y Combinator ün kütüphanesinden derlediğiniz özet bir yazı yayınlayacağınızı söylemiştiniz. Merak içinde bekliyoruz hala. Türkçe yazılmış bu tarz bir kaynak ne yazıkki yok. İlk kaynak sizinki olacak sanırım. Yazı dizisi şeklinde olursa daha da güzel olur.
    Saygılarımla

    Cevapla

Bir Cevap Yazın