x

Girişime sahip olabilirsin, ama ruhuna asla!

Türk internetindeki olumsuzlukların girişimcilerin umudunu kıracağı yönünde yorumlar gelmeye başladı, son günlerdeki tatsız haberlerden sonra. Bir kaç ekleme, ardından da gerçek girişimciler için küçük bir tur hazırladım.

Öncelikle büyük yapıların kendi iç oluşumlarıyla, gerçek girişimlerin ve girişimcilerin aynı kefede değerlendirilmemesi gerekiyor. Gerek Teknoloji Holding gerekse Doğan Grubu bugüne kadar süpermarket yönetir gibi yolun başında geniş ekipler kurarak, büyük sermayelerle yola çıkarak yeni dünyanın şirketleri olmaya çalıştılar. Tabii ki çuvalladılar! Aynı mantıkla hareket eden her yapı için geçerli bu son!

Bugünden sonra bu tecrübeleriyle, kendi hedeflerini bir şekilde buluşturarak yollarına devam edeceklerdir. Bir şeyler kaybederek kazanılan gerçek tecrübeler en değerli kazançlardır; yani bugünden itibaren bu oluşumlardan çıkacak işler sektör için çok daha değerli olacaklardır. Bu hantal yapılar da, yönetimlerini tamamen gerçek bir web kültürüne ve girişim ruhuna sahip çekirdek ekiplere bırakarak aradan gönüllü olarak çekilecekler ve gerçek yatırımcı rollerine alışacaklardır.

Yeni dünya düzenine Google, Microsoft ya da büyük ve yenilikçi bildiğiniz en büyük isimler dahi aslında ayak uyduramıyor, onlar da büyük büyük hatalar yapıyorlar. Bu iyice akıllara kazınsın ki girişim ruhu parayla satın alınamıyor. Web 2.0 temelinde insan egosunu tamamen su yüzüne çıkardı, bir şekilde uzun soluklu projeler üretmek isteyenlerin girişimci ruha odaklanmaları, bu ruhu dizginlemeleri ve sonrasında da tatmin etmeleri gerekiyor.

Gerçeklerden kesitlere dönelim ve daha bugün gerçekleşen gelişmelerden oluşan bir tura çıkalım. Tur Google, satın alma ve girişimci ruh arasında.

Knol: Google yaklaşık 8 aydır gizli beta olarak sürdürdüğü farklılaştırılmış Wikipedia modellemesine sahip Knol‘u aktive etti. Bu sayede Google arama sonuçları kullanıcının desteğiyle daha da akıllanmış hale gelecek ve ilerleyen süreçte kullanıcıya sundukları yenilikler sayesinde de çoğu kelimenin arama sonucu Wikipedia kadar üstlerde yer alabilecek.

Knol‘un getirdiği pozitif farklılıklar arasında profil sayfası, mobil telefon ya da kredi kartıyla doğrulanabilecek olan kullanıcı hesabı, AdSense ile birlikte kullanıcıya reklam gelirlerinin aktarılması bulunuyor. Bunların dışında da yazının orjinal yazarının onayı ile düzenlenecek olması ve her basamakta kullanıcı tarafından yorumlanabilir olması gibi yenilikleri var.

Digg: Uzun zamandır aldığı teklifler hakkında söylentiler olan Digg‘in Google ile bir anlaşmanın eşiğinde olduğu haberleri Silikon’da büyük yankılar yarattı. Fakat geriye dönüldüğünde Google’ın 100 milyon dolar olan Feedburner satın almasından sonra, ne Google hesabıyla girişe izin verdiğini; ne de sistemin üstüne büyük bir yenilik katıldığını görüyoruz. Aynı şekilde satın alınan Jaiku da aynı burukluk hakim. Çekirdek kullanıcısı dışında Jaiku kullanan olmadığı için bir çok insan Twitter çökmeleri nedeniyle Identi.ca isimli taze Twitter alternatifine geçtiler.

Digg‘e ne katar Google dersek; bol bol Blogger içeriği yani bol bol kısmi-spam katar. Bunun dışında da markayı öldürerek yeni girişimcilerin yolunu açarlar. Konuşulan rakam $200-350 milyon arası.

Xobni’den Gabor Cselle: Xobni CEO’su, Gabor Cselle‘in -kuruluştan aylar sonra, Microsoft’un teklifi olan $20 milyonu reddeden şirketin en önemli geliştiricisi – Ağustos sonunda şirketten ayrılacağını açıkladı. Daha önce bizim de incelediğimiz bu başarılı projeden ayrılmasının nedeni belli büyüklüklerdeki projeler için çok önemli!

Olay olacak, yatırım alacak başarılı bir startup öyküsünün bu kadar kolay gerçekleşebileceğini öngöremediğini söyleyerek, kendi projesi için şirketle bağını koparacağını resmi olarak açıklamış.

Bu ruha, asıl değer olan insan sermayesine ulaşmak kolay mı?

Yorumlar (28)

  1. Hamdi Özkan |

    Knol’u biraz inceleme fırsatı buldum. İlk gözlemlerime göre söyleyebilirim ki.

    1. Tasarımı çok kötü. Göze hiç hitap etmiyor. Tasarım yazıların okunmasını teşvik etmiyor.

    2. Site Amerika’nın ünlü about.com’una benzemiş.

    Cevapla
  2. Bu işler sadece parayla olmuyor malesef(!), Teknoloji Holding’in desteklerini şaşkınlıkla izledim açıkcası, hiçte öyle yeri yerinden oynatacak, sıradışı şeyler değildi, bana kalırsa olacağada benzemiyordu.

    Doğan Grubu’nun hareketleri ise tutarsız, birkaç ay önce gayet.net’i alıp, sonra satılığa çıkarmak, gözü doymaz medya patronluğunun yansıması adeta.

    Erhan çok güzel özetlemişsin, girişimci ruhu başka birşey..

    Cevapla
  3. Erhan eline sağlık. Gerçekten damar bir yazı olmuş. Türkiye de bu işe girmeye heves eden tüm büyüklere ithaf olunur.

    Cevapla
  4. Çok güzel bir makale olmuş. Eleştirilerinde sonuna kadar haklısın Arda. Malesef büyük guruplar (yoksa iyi ki mi demek lazım) klasik ticaret anlayışlarını da taşıdılar webe. Ve bu da doğal çöküşün başlangıcı oldu. Değeri kullanıcıların oluşturduğu bir dünyada, paranızın çok olması belki tamamen ters te bir etki yapıyor üstelik. Kimse büyük sermayelerin sitelerini severek dolaşmıyor çünkü bu özgür ortamda, geleneksel güçleri ve onların doğal kontrolcü zihniyetlerini görmek bize gerçek dünyayı yani kaçtığımız dünyayı hatırlatıyor. hemalhemsat.com un üye olurken TC Kimlik nosu istemesi (başlarda böyleydi hala istiyor mu bilmiyorum) tam da bunu destekleyen bir örnek. Teker teker satacak teker teker çekilecekler. Yani “geldikleri gibi gidecekler” bence. Bu sermayelerin tabi ki türk web girişimleri için büyük önemi var ama sadece sermaye ve iş geliştirme noktasında. Bırakın enerjisi olan, inancı olan ve paradan önce başarıya odaklanmış gençler geçsin dümene. Siz depoyu doldurun, geminin su geçirmezliği için bu genç insanlara önerilerde bulunun, destek olun… Tabi ki payınızı da alın zamanı geldiğinde. Bu koskocaman şirketlerden bir y-combinator zihniyeti beklemek çok mu sizce ? Zamanı gelmişti. Asıl bence şimdi hareketlenecektir sektör.

    Cevapla
  5. Bu arada yazıyı Erhan yazmış 🙂 Kusura bakma Erhan. Eskiden Arda ile senin yazılarını üsluptan ayırt etmek çok kolaydı şimdi gittikçe yaklaşıyorsunuz ve tek ama daha güçlü bir ses oluyorsunuz. Bu yüzden şaşırmam doğal sanırım.

    Cevapla
  6. O kadar güzel bitirmişsin ki yazıyı zaten söyleyecek pek fazla söz kalmıyor insana…

    Cevapla
  7. Startup sevgi ister. Sevgi de parayla satın alınamaz. Gecenin bir saatinde kalkıp startupi ile ilgilenen, günün 24 saati onu (startup) düşünen, ufacık bir ilerlemeye sanki dünyayı keşfetmişcesine sevinen insana aşık denir. Ve bunlar kesinlikle parayla satın alınamaz. Wikipedia paralı elemanlarla yürütülemez. kimse para için 24 saat wikipedaida bilgi girişi ve moderatörlük yapmaz. Sadece sevdikleri ve insanlığa sağladıkları katki için ordalar 24 saat boyunca. Bütün girişimcilerin tavsiye ettikleri ilk ve tek şey ‘Have FUN!!!’ – eğlenin. eğer eğlenemiyorsanız , aşık değilseniz o işte başarılı olamazsınız.

    Cevapla
  8. Üye olarak iyi inceleme fırsatı bulamadım ama knol’da wikipedia kadar Seth Godin’in squidoo.com’un havası da var sanki.

    Cevapla
  9. Google, hangi içerik sitesini satın alırsa alsın aslında kendi bindiği dalı kesiyor olabilir. Kendi Google Adsense müşterinin rakibi olursan ne olur, bunu çok uzun olmayan gelecekte göreceğiz.

    Cevapla
  10. Erhan’ın değerlendirmesi, aslında sektörle ilginen, bu sektöre emek veren kişilerin içlerindeki isyanın bir yansıması. Bu sektöre emek veren herkes, sektörün dinamiklerinin diğer iş alanlarından farklı olduğunu, bu nedenle gerek yönetim tarzlarının, gerekse yapılarının bu farklılığa ayak uydurması gerektiğini biliyor. Bu sektördeki farklılaşma için Türkiye’deki bir çok yatırımcının ayak uydurmasını bekleyeceğiz. Biraz sancılı bir süreç olacak ancak malesef bu durum böyle…
    Yanlız Teknoloji Holding kısmı ile ilgili, ilk paragragraflarda bazı gözden kaçan detaylar, ayrıntılar var ki bu ayrıntılar aslında sorunun temel kaynağını oluşturuyor. Doğan’ın yapısını bilmiyorum bu nedenle bu konuda bir şey söylemek çok anlamlı olmayacaktır, ancak Teknoloji Holding tarafında Erhan’ın belirttiği konulardan farklı durumlar var.
    Bu arada buradan tekrar belirtiyorum, Blogumda da direk ve açık olarak yazdım, TİO KAPANMIYOR. Tio’nun kapanması gibi bir konu söz konusu değil… Bu konudaki haber kesindir. Tio için bir süredir devam eden görüşmeler ve yatırımcının bu konudaki stratejik kararlarında bazı gelişmeler var. Hemalhemsat.com ve Tio haberlerine yorum yazan arkadaşlar için bunu tekrar belirtelim.
    Tüm sektör çalışanlarının içlerindeki duyguları buradan yansıttığın için teşekkürler Erhan…

    Cevapla
  11. Elinize sağlık çok güzel özetlemişsiniz.Digg’in google tarafından alınması demek google arama sonuçlarında digg it gibi puanlandırmanın yapılabilmesi demektir.Pageranktan daha etkili bir sıralama yöntemi olan insanların tercihlerini pagerank ile birleştirdiğimizde aramalarımızdan daha güzel sonuçlar alabilmemiz olası.Kısacası google bu satın almalar la,arama pazarına kim girecek olursa girsin,en tepede ben varım demek istiyor.Bir yere kadar da haklılar aslında.

    Cevapla
  12. Açıkcası genç yaşımda pek çok internet projesine imza attım, bunları sıralamam gerekirse http://www.helpstudent.nethttp://www.tarzgiyim.comhttp://www.gazeteniyarat.comhttp://www.artyourself.comhttp://www.teketek.com

    Sonuç itibariyle bunlardan ikisini büyük şirketlere sattım, diğerleri malasef başarısız oldu. Bir girişimci olarak Türkiye’de internet projelerinin büyük sermayelerle başarılı olamayacağını düşünüyorum. Burda amatör ruhu korumanın tek önemli kriter olduğunu düşünüyorum.

    Ben hep amatör başladım ve emekle sitelerimi büyüttüm. Gönül isterdi ki dünyaca ülkü site sahibi olalım ama bu çok zor. Nedenleri sadece sermayem kaynaklı değil ben global dünyada dünyaca bir site sahibi olmanın politika bağlantısı olması gerektiğine inanıyorum, bu tamamen farklı bir konu..

    Sonuç olarak, girişimci ruhumuzu koruruz ve türkiye de yeni internet projeleri görmeye devam ederiz.

    Cevapla
  13. bu sektör bizim o büyük patronlar dediğimiz sektör efendilerinin dilediği ve tahmin ettiği ticaret şekline uymuyor bu sektörde kazanmak için tek ihtiyacınız olan sağlam bir fikir paranızın olması yada holding sahibi olmanız sizin sitenizin tutacağı anlamına gelmiyor

    girişimlerini takip ettiğim nokta ve pilli’yi bu sektör içinde iddalı fikir üreten kurumlar olarak görüyorum

    Cevapla
  14. hiç dile getiremediğim düşüncelerden biriydi bu. koskoca firmalar büyük yatırımlarla bir takım web işleri yapıyorlar. fakat ortada ne süper bir fikir ne de web ruhu var. büyük firmalar böyle yaptığına göre demek ki bu işin makbulü buymuş diye düşünmeye başlamıştım. kimse de çıkıp “iyi de bu ne ya?” diye sormuyordu. aksine “X holding A portalını duyurdu. çok güzel olacağa benzer” gibi yorumlardan ve haberlerden başka birşey okuyamıyorduk. bir web girişiminden para kazanmak bir çok girişimci için birincil öncelik olabilir, ama bunu online bakkal açmış gibi davranarak, girişimin imajını ve bilinçli kullanıcının gücünü önemsemeyip spam yağdırarak değil de “web ruhuna” uygun olarak yapsak herşey daha güzel olurdu. en azından benim için 🙂

    Cevapla
  15. Bence google gibi şirketler de patlar birgün. Yaptıkları satınalmalar ve yatırımlar ile kendi stratejilerinden uzaklaştıklarını düşünüyorum. Aç gözlü olmamak lazım. İşin arama ise ona yoğunlaş. reklam hedefleme sistemini daha da geliştir gibi.

    Cevapla
  16. Uzun uzun konuşulacak bir konuyu gerçektende çok iyi örneklerle çok iyi özetlemişsiniz. Ellerinize sağlık 🙂

    Cevapla
  17. Tüm bunların sorumlusu işin içine “iş” girmesi diyebiliriz. Bence Türkiye’de bu işi olması gerektiği gibi yapan ve halen çook popüler olmasa da bugünlere sabırla ulaşmış olan bir oluşum var; o da pilli network. bu yüzden ziyaretçilerinin gözünde güvenilirliği ve saygınlığı son derece yüksek seviyede diye düşünüyorum. 100 milyon dolara satılmayacak olsa da çat pat para da kazandırıyor herhalde.

    Cevapla
  18. Pilli konusuna katılıyorum. Ticari kaygıları olmadan birbirinden güzel projeler çıkarıyorlar ve bu yaklaşımları da kullanıcıları nezdinde onları bir lovebrand yapıyor bence. Pilli’yi ben Amiga dönemlerinin ünlü oyun firması Psygnosis’e benzetiyorum. Bir oyun çıktığında adı geçtiğinde hiç sormazdık bile nasıl bir oyun diye çünkü bilirdik ki psygnosis kötü oyun çıkarmazdı. Pilli’nin belki de bu büyük gruplara danışmanlık yapması lazım. Paranın webde o kadar da büyük birşey olmadığının farkedilmesi adına.

    Cevapla
  19. Hocam zaten son zamanlarda birçok firmada böyle girişimler görmekteydik. Adamlar habire internet projeleri geliştiriyorlar. Geliştirsinlerde ama bu işe balıklama girmekte böyle sonuçlar ortaya çıkarıyor sonuçta. Bir fikir doguyor hurra yapalım diyorlar. Yapsınlarda internet bu umut ve hayalin bol olduğu yer. Ama seninde söylediğin gibi sanki süpermarket kuruyorlar, büyük ekipler, müdürler, proje yöneticileri, proje şefleri alıyorlar hadi bunları geçtik öyle reklamlar yapıyorlar ki trilyonlar döküyorlar. Bir işe girince kazançlı çıkabilmenin en iyi yolu giriş maliyetlerini olabildiğince kısmaktır ama nerde. Bir internet sitesi kuruyor reklamını internette yapması gerekirken otobüs üstlerinde televizyon kanallarında yapıyor böyle bir durumda illa ki işin sonu kötü gidecek. Kazandığından çogunu kaybedecek.

    Cevapla
  20. Yazıya ve yorumlara göz attıktan sonra bir noktayı açıklığa kavuşturmak istedim.
    Amatör ruh, yapılacak bir girişim için gerçekten önemli bir başlangıç. Ancak gerçek şu ki, fikrin hayata geçmesi, hevesin başarıya dönüşmesi için kesinlikle yeterli değil. İşe gerçekten severek ve isteyerek başlamak, projenin temeli gibidir. Bu temelin üstüne, planı detaylı bir şekilde tasarlanmış binayı inşa etmek gerekiyor.
    Bu amatör ruh, zaman zaman aceleciliğe yol açabiliyor. Kanımca gelecek vaad eden bir E-Ticaret sitesinin başarılı olabilmesi için bu heves kaybedilmeden, aylarca sürecek ön hazırlık döneminin iyi değerlendirilip, projenin tüm detaylarının belirlenmesi ve bu yönde aksiyonlar alınması gerekiyor. Ancak panik ve tez canlılık, plansızlığı doğurursa proje hiçbir işe yaramadan çöpe gidebilir.

    Cevapla
  21. ben almanyadan türkiyedeki gelismeleri izliyorum ve yazina 100 de 100 katiliyorum. maalesef ne VC alaninda ne sundugun ürünün pazarlamasinda türkiyede elverisli ortam bulanamiyor. neredeyse her asamada bir büyük gelip fikrini kendi bünyesi altinda gerceklisdirir diye bir paradox düsünce icinde türkiyedeki konusdugum bir cok meslekdasim.

    en basit örnek olarak mobil operatörleri eklemek isterim. bu sektörde nerdeyse her cözüm operatörlerin sayesinde gerceklesdirilmis (örnek tonlakazan). dünyanin en önemli sektörlerinde IP (Intelectual Property) kuramiyoruz – tabiki ben java oyunlarini veya melodileri hesaba katmiyorum. ayni sey sabit hatlar icinde gecerli. baska ülekelerde 5 dk. icinde özel servis numaralari acdrip para karsiligi telekom. hizmetleri sunabiliyorsun. bizim ülkede bunun icin elinde yüklü para olmasi lazim.

    Cevapla
  22. Online girişim ve teşebbüs özellikle ekmeğini geleneksel ekonomiden kazanmış büyük iştirakler için çok zor bir oyun. Çoğu büyük kurum bu alana keyfe keder bir strateji ile girmekte sonra ipin ucunu kaçırmakta. Global oyuncular ise yaptıkları hatalara bir kazanım olarak bakıyorlar. Öyleki hata yapma sanatının inceliklerini icra ederken yeni strateji ve hamlelerini peşi sıra yapıyorlar. Elbette bunu söylerken bir doğrunun altını çizmekte fayda var. Web 2.0 girişimleri ve yada Online hizmetler anlamında her ne kadar Türk Internet kitlesi nicelik olarak önemli bir aşama kaydetmiş olsa da halen nicelik olarak emekleme evresini yaşıyor. Online son kullanıcıların nitelik olarak olgunluğa ulaşmaması Türk girişim sermayesinin ve yatırımların da önünü kestiği bir gerçek. Umuyoruz ki nicelikten ziyade niceliğe önem veren ve bir o kadar da üretken bir kitle gümbür gümbür gelsin.

    Cevapla
  23. Erkan Kayat |

    Ben olaya biraz daha farklı yaklaşıyorum. Bir web sitesinin kurulmasının amacı herhangi başka bir girişimden ticari olarak bakıldığında farklı değil, yani para kazanmak. Web sitelerinin ek bir iş modeli yoksa da tek kazançları reklam almak üzerine kurulu. Türkiye’de online kişi başı harcanan reklam bütçesi tahminlere göre, SEM’i saymazsak 1-1,5 USD arası. Bu rakam İngiltere’de 214 USD, ABD’de 119 USD, Brezilya’da 21 USD, Hindistan’da bile 4 USD civarında. Yani reklamverenler Türkiye’de internete halen para harcamıyorlar. Bu sebeple bu alanda girişim yapan büyük şirketlerin sayısı çok az. Türkiye’de uzun vadeli planlama yapan VC’lerin de sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Oysa internet sektörünün gelişmesi İnternet’in doğru bir mecra olarak reklamverenler tarafında algılanması ile doğru orantılı. Büyük oyuncular büyük paralar kazanmak isterler. Bu kadar sığ bir pazarda bu noktada vermeleri gereken karar da, ya 4-5 yıl sonra onlar için kabul edilebilir değerlere ulaşacak şirketlere (fikirlere) beklemeyi gözönüne alarak yatırım yapmaları, ya da pazar gerekli büyüklüğe ulaştığında daha yüksek meblağlar harcamayı şimdiden kabul ederek şu anda bu alana girmemeleri. Her halukarda pazar büyüyecek, yatırımcılara para kazandıracak, Google’ın, Yahoo’nun Türkiye’ye gelmeleri de bunu tetikleyecek ama halen yolun başındayız.

    Cevapla
  24. @Erkan Kayat katiliyorum.

    Türkiyedeki kişi başına harcanan 1$ lık reklam fiyatı istesekte istemesekte yükseleceğine inanıyorum. Bunu görebilmek içinde 1,2 veya gerekirse 5 sene beklemeyi göz önüne almaları gerekir büyük şirketlerin. Rusyadan örnek verirsem 2005 yılında Finam ve Rambler’in 1-2 milyon $ satın aldığı reklam ağı Begun.ru yu, geçende google 140 milyon $ satın aldı. 2 yıllık yatırım 140 kat bir geri dönüş sağladı. Bunu normal örneğin araba sektöründe yapamazsın, sadece ve sadece internet sektöründe mümkün olan % bin ve 10 binlerde olan geri dönüşüm yapılabilir.

    Peki google niye begun.ru yu satın aldı, piyasaya girebilmek için, kendi başına giremiyordu çünkü rusyadaki büyük şirketler başarılı projeleri ile ilgileniyrolar, tğrkiyedeki gibi ‘yok para kazanamıyorm’ diye kapatıp, piyasayı google ve yahoonun ellerine teslim etmiyorlar.

    Türkiyedeki internet piyasası da yükselmekte olduğunu hepimiz biliyoruz. her 4 kişiden biri internete giriyor. reklamverenler de internet reklamcılığını ve yayın ağının ulaşabileceği yüksek potensiyeli er veya geç farkedecek.

    Cevapla
  25. Türkiye ve dünyada kullanıcıya hitap ederek ün kazanmış tek olma yolunda önde giden her site satıl alınım durumunda insanların gözün bir ukte olarak giderek zayıflayacaktır.

    Kim olursa olsun satış sonrası siteyi yükseltmek için o anki durumundan çok farklı servisler bekler.

    Çünkü el değiştirme durumunda kullanıcılar yenilik ister, yenilik bekler.

    Heleki google ve diğer tüm Türkiye’deki satın alınan sitelerde yenileme ve gelişme yok ise gerileme başlamıştır.

    İzlesene eğer tasarım değiştirmeseydi?
    Nokta izlesene yi aldıktan sonra yeni girişimlerde bulunmasaydı sadece İzlesene.com ile yetinseydi?
    Sonuç izlesene bir hüsran olarak kalırdı ve bitmeye yaklaşırdı.

    webrazzideki son yazılara bakılırsa hep satış? satışl sonrası hüsran? neden satım? neden siteyi açtınız neden pes ediyorsunuz?

    Hep aynı konular ama önceden böylemiydi?
    Hayır yazılan başlıklar yeni girişimlerdi.
    Türkiyedeki her geniş çaplı internete yeni giren kuruluşlar (doğan holdins v.b) gelir bekler gelir olmayınca pes eder.

    Ama internetten çıkmış sitelerle kendini geliştirenlere bakın her zaman sabreder geliştirir gelir olmasada geliştirir. (Örn: nokta, pilli)

    Türkiye de web için girişimci olanlar beyinlerini yenilemeli yoksa daha çok bekleriz yeni proje ve fırsatlar.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın