Yapay zeka çağında çip yarışı: Borsaya açılmış 10 önemli oyuncu

ABD’li yapay zeka çip girişimi Cerebras Systems, gerçekleştirdiği halka arz sonrası yaklaşık 70 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Şirketin hisseleri ilk işlem gününde halka arz fiyatının yüzde 100’den fazla üzerine çıktı. Bu gelişme, yapay zeka yarışında artık yalnızca modellerin değil, bu modelleri çalıştıran çip altyapısının da yatırımcıların ana odağı haline geldiğini gösteriyor.

Yapay zeka yarışının merkezinde artık yalnızca modeller değil, bu modelleri çalıştıran çipler ve üretim altyapıları yer alıyor. Nvidia’dan TSMC’ye, ARM’den ASML’ye kadar pek çok şirket; veri merkezlerinden mobil cihazlara uzanan yeni yapay zeka ekosisteminin temel yapı taşlarını geliştiriyor. Küresel teknoloji devleri trilyon dolarlık yapay zeka ekonomisine hazırlanırken, yarı iletken şirketleri de tarihlerinin en büyük büyüme dönemlerinden birini yaşıyor.

AMD (Advanced Micro Devices)

1969 yılında kurulan ABD merkezli yarı iletken şirketi AMD, özellikle işlemci (CPU), ekran kartı (GPU) ve veri merkezi çözümleri geliştiriyor. Şirket son yıllarda yapay zeka altyapısına yönelik çipleriyle Nvidia’ya alternatif oluşturmaya çalışıyor. 2025 yılında OpenAI ve AMD, yapay zeka çiplerinde Nvidia'ya rakip olacak iş birliğine imza attı. Meta ve AMD'nin yapay zeka veri merkezlerini güçlendirmek için 100 milyar dolarlık anlaşma imzaladığını da ekleyelim.

AMD’nin Instinct serisi veri merkezi GPU’ları yapay zeka stratejisinin merkezinde yer alıyor. Şirketin MI300 ve MI350 serisi hızlandırıcıları, büyük dil modelleri ve yüksek performanslı yapay zeka iş yükleri için geliştirildi. AMD ayrıca CPU, GPU ve ağ çözümlerini tek sistemde birleştiren “Helios” isimli AI rack-scale platformunu da tanıttı.

AMD, 2026’nın ilk çeyreğinde veri merkezi gelirini yüzde 57 artırarak 5,8 milyar dolara çıkardı. Bu büyümede EPYC sunucu işlemcileri ve Instinct AI hızlandırıcıları etkili oldu. AMD, 2025 mali yılında toplam gelirini yüzde 34 artırarak 34,6 milyar dolara taşıdı. Veri merkezi gelirleri aynı dönemde 16,6 milyar dolara ulaşırken, Ryzen işlemcileri ve Radeon GPU’ları sayesinde istemci ve oyun segmenti gelirleri de güçlü büyüme gösterdi. AMD kendi üretim tesislerini işletmek yerine üretim tarafında büyük ölçüde TSMC ile çalışıyor. Bu sayede şirket, gelişmiş üretim teknolojilerine daha hızlı erişebiliyor. 

ARM 

1990 yılında Birleşik Krallık’ta kurulan ARM, düşük güç tüketimli işlemci mimarileri geliştiriyor. Şirket, doğrudan çip üretmek yerine işlemci mimarilerini lisanslıyor. Özellikle enerji verimliliği yüksek işlemci tasarımlarıyla yapay zeka çağının kazananlarından olan ARM, devasa enerji tüketimine yol açan büyük dil modelleri ve yapay zeka servisleri için geliştirilen veri merkezlerine adeta meydan okuyor. ARM mimarisi üzerine inşa edilen yapılar arasında Amazon’un Graviton işlemcileri, Microsoft’un Cobalt çipleri ve Nvidia’nın Grace CPU’su yer alıyor. 

ARM, 2025 yılında yeni nesil Neoverse platformlarını tanıtarak yapay zeka sunucularında daha agresif büyüme hedeflediğini açıkladı. Şirket, özellikle hyperscaler şirketlerin kendi özel yapay zeka çiplerini geliştirmesinde kritik rol oynuyor. Nvidia, AMD veya Intel gibi şirketler doğrudan işlemci satarken, ARM, mimari lisanslama ve telif gelirleri üzerinden gelir elde ediyor. Bu model sayesinde şirket, sektördeki çok geniş bir ekosistemin merkezinde yer alıyor. Apple’ın M serisi işlemcileri, Qualcomm Snapdragon platformları ve MediaTek’in mobil çipleri de ARM mimarisini temel alıyor.

2026 mali yılı sonuçlarını Mayıs 2026’da açıklayan ARM, 2026 mali yılında gelirlerini yüzde 23 artırarak 4,92 milyar dolara taşıdı. Royalty gelirleri yüzde 21 artışla 2,61 milyar dolara, lisanslama ve diğer gelirler ise yüzde 25 artışla 2,3 milyar dolara ulaştı. Şirketin non-GAAP hisse başına kârı ise 1,77 dolar olarak açıklandı. 

Ocak-Mart 2026 dönemini kapsayan 2026 mali yılının son çeyreğinde ARM’ın geliri yüzde 20 artarak 1,49 milyar dolara çıktı. Bu rakam şirket tarihindeki en yüksek çeyreklik gelir olarak dikkat çekiyor. Aynı dönemde lisanslama gelirleri yüzde 29 artışla 819 milyon dolara ulaşırken, royalty gelirleri 671 milyon dolar oldu.

ASML 

Hollanda merkezli ASML, gelişmiş çip üretiminde kullanılan litografi makinelerini geliştiriyor. Özellikle EUV (Extreme Ultraviolet) litografi sistemleri sayesinde dünyanın en gelişmiş çiplerinin üretiminde kritik rol oynuyor. Nvidia, AMD, Apple, Qualcomm ve TSMC gibi şirketlerin geliştirdiği ileri seviye işlemciler büyük ölçüde ASML ekipmanlarıyla üretiliyor. Şirketin geliştirdiği EUV makineleri, 3 nm ve daha gelişmiş üretim süreçlerinde kritik öneme sahip. Bir EUV sisteminin fiyatı 200 milyon doların üzerine çıkabiliyor ve bu sistemler yüz binlerce parçadan oluşuyor.

Yapay zekaya yönelik talebin artmasıyla birlikte gelişmiş çiplere olan ihtiyaç da hızla büyüyor. yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan yüksek performanslı GPU’lar ve yapay zeka hızlandırıcılarının en ileri üretim teknolojileriyle üretilmesi nedeniyle bu durum ASML’ye doğrudan yansıyor. Şirket, özellikle TSMC, Samsung ve Intel’in yeni nesil fabrikalarına yaptığı teslimatlar sayesinde büyümesini sürdürüyor.

ASML, 2026’nın ilk çeyreğinde 8,8 milyar euro net satış geliri elderken, brüt kâr marjı yüzde 53 seviyesinde gerçekleşti ve net kâr 2,8 milyar euro oldu. Yapay zeka altyapısına yönelik güçlü talep nedeniyle şirket, 2026 yılı toplam gelir beklentisini 36 ila 40 milyar euro aralığına yükseltti.

Yapay zeka altyapısına yönelik güçlü talep nedeniyle şirket, 2026 yılı toplam gelir beklentisini 36 ila 40 milyar euro aralığına yükseltti. Şirket gelecekte “High-NA EUV” adı verilen yeni nesil litografi sistemleriyle daha gelişmiş çip üretimini mümkün kılmayı hedefliyor. Intel, TSMC ve Samsung gibi üreticiler şimdiden bu sistemleri test etmeye başladı. High-NA EUV sistemlerinin her birinin yaklaşık 350 milyon dolar seviyesinde olduğu belirtiliyor.

Broadcom

ABD merkezli yarı iletken şirketi Broadcom, ağ altyapısı, veri merkezi çözümleri ve özel yapay zeka çipleri alanında faaliyet gösteriyor. Şirket özellikle hyperscaler teknoloji devleri için geliştirdiği özel yapay zeka hızlandırıcıları ve yüksek hızlı ağ çözümleri sayesinde yapay zeka altyapısının kritik oyuncularından biri haline geldi.

Şirketin 2026 performansı da yapay zeka yatırımlarından olumlu etkileniyor. 2026 mali yılının ilk çeyreğinde şirketin gelirleri yıllık bazda yüzde 29 artarak 19,3 milyar dolara ulaştı. GAAP net kâr 7,3 milyar dolar olurken, non-GAAP net kâr ise 10,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Broadcom’un düzeltilmiş FAVÖK’ü (Adjusted EBITDA) ise 13,1 milyar dolarla gelirlerin yüzde 68’ine ulaştı. Şirket ayrıca ikinci çeyrek için yaklaşık 22 milyar dolarlık gelir beklentisi paylaştı. Bu rakam yıllık bazda yüzde 47 büyümeye işaret ediyor. Yönetim, AI altyapı harcamalarının özellikle hyperscaler şirketler tarafından hızlandırıldığını belirtiyor.

Broadcom son yıllarda yalnızca yarı iletken şirketi olarak değil, altyapı yazılımları alanında da büyüyor. Şirketin 2023 yılında yaklaşık 69 milyar dolara VMware’i satın alması, veri merkezi yazılımı ve bulut altyapısı tarafındaki konumunu güçlendirdi. Broadcom yapay zeka yarışında yalnızca GPU üretimine odaklanmıyor. Şirket, ağ altyapısı, özel AI işlemcileri, optik bağlantılar ve veri merkezi yazılımlarını kapsayan daha geniş bir ekosistem yaklaşımıyla dikkat çekiyor.

Nvidia 

1993 yılında kurulan ABD merkezli Nvida, başlangıçta oyun odaklı ekran kartlarıyla öne çıksa da bugün yapay zeka veri merkezlerinin temel altyapısını sağlayan en kritik oyunculardan biri. Özellikle GPU tabanlı hızlandırıcıları sayesinde büyük dil modellerinin eğitimi ve çalıştırılması süreçlerinde sektörde lider konumda.

Şirketin yapay zeka alanındaki yükselişinin merkezinde ise veri merkezi GPU’ları yer alıyor. Nvidia’nın H100, H200 ve Blackwell mimarili B200 gibi hızlandırıcıları; OpenAI, Meta, Microsoft, Amazon ve xAI gibi şirketlerin yapay zeka altyapılarında yoğun şekilde kullanılıyor. Nvidia yalnızca GPU üretmenin ötesinde; CUDA yazılım ekosistemi, ağ çözümleri ve yapay zeka geliştirme araçlarıyla birlikte tam kapsamlı bir yapay zeka platformu sunuyor.

Şirket, 2026 mali yılını 215,9 milyar dolar gelirle tamamladı. Bu rakam yıllık bazda yüzde 65 büyümeye işaret ediyor. Nvidia’nın yalnızca 2026 mali yılının son çeyreğindeki geliri ise 68,1 milyar dolara ulaştı. Veri merkezi gelirleri aynı dönemde 62,3 milyar dolar olarak gerçekleşti. Nvidia’nın kârlılık oranları da sektör ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor. Şirketin 2026 mali yılı brüt kâr marjı GAAP bazında yüzde 71,1 olarak açıklandı. Nvidia aynı mali yıl içerisinde yatırımcılarına 41,1 milyar dolar hisse geri alımı ve temettü yoluyla geri dönüş sağladı.

Intel 

1968 yılında kurulan ABD merkezli Intel, özellikle kişisel bilgisayar ve sunucu işlemcileriyle öne çıksa da; son yıllarda yapay zeka ve gelişmiş üretim teknolojileri alanındaki rekabetin hızlanmasıyla birlikte Nvidia, AMD ve TSMC karşısında yeniden yapılanma sürecine girdi.

Intel, yapay zeka çağında hem AI hızlandırıcıları hem de üretim teknolojileri tarafında yeniden konumlanmaya çalışıyor. Şirket, Xeon sunucu işlemcileri ve Gaudi serisi AI hızlandırıcılarıyla veri merkezi pazarındaki varlığını güçlendirmeyi hedeflerken, AI PC kategorisine de yatırım yapıyor. Bunun yanında Intel, IDM 2.0 stratejisi kapsamında yalnızca kendi çiplerini üreten bir şirket olmaktan çıkarak dış müşterilere üretim hizmeti sunan küresel bir dökümhane oyuncusuna dönüşmeye çalışıyor. Bu doğrultuda Intel Foundry birimini kuran şirket, ABD ve Avrupa’daki fab yatırımlarını artırırken ASML’nin yeni nesil High-NA EUV sistemlerini kullanan ilk şirketlerden biri olarak 18A üretim süreciyle TSMC ve Samsung’a karşı rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

Intel, 2026’nın ilk çeyreğinde 13,6 milyar dolar gelir elde ederek yıllık bazda yüzde 7 büyüme kaydetti. Şirketin GAAP bazında hisse başına zararı 0,73 dolar olurken, non-GAAP hisse başına kârı ise 0,29 dolar seviyesinde gerçekleşti. Intel, 2026’nın ikinci çeyreği için 13,8 milyar ila 14,8 milyar dolar arasında gelir beklediğini açıkladı. Şirket ayrıca ikinci çeyrek için GAAP bazında hisse başına 0,08 dolar, non-GAAP bazında ise 0,20 dolar kâr öngörüyor.

Qualcomm

1985 yılında kurulan ABD merkezli Qualcomm, özellikle Snapdragon işlemci platformlarıyla akıllı telefon pazarında güçlü bir konuma sahip. Şirket son yıllarda ise yapay zekayı yalnızca veri merkezlerinde değil, doğrudan cihaz üzerinde çalışan “on-device AI” yaklaşımıyla konumlandırmaya çalışıyor.

Şirket, akıllı telefonlar, dizüstü bilgisayarlar, otomobiller ve IoT cihazları için geliştirdiği Snapdragon platformlarına özel yapay zeka hızlandırıcıları entegre ederek yapay zeka işlemlerini buluta ihtiyaç duymadan doğrudan cihaz üzerinde çalıştırmayı hedefliyor. Qualcomm’a göre bu yaklaşım gecikmeyi azaltırken gizlilik ve enerji verimliliği avantajı da sağlıyor. Şirket özellikle Snapdragon X Elite ve X Plus işlemcileriyle AI PC pazarında büyümeyi hedeflerken, Samsung ve Xiaomi gibi üreticilerin premium cihazlarında kullanılan Snapdragon çipleri sayesinde mobil tarafta da generative AI odaklı büyümesini sürdürüyor.

Qualcomm, 2026 mali yılının ilk çeyreğinde gelirlerini yıllık bazda yüzde 5 artırarak 12,3 milyar dolara çıkardı. Şirketin non-GAAP hisse başına kârı yüzde 3 artışla 3,50 dolara yükselirken, net kârı 3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Qualcomm’un QCT yarı iletken birimi 10,6 milyar dolar gelir elde ederken özellikle otomotiv segmenti dikkat çekti. Şirketin otomotiv gelirleri yüzde 15 büyüyerek üst üste ikinci kez 1 milyar dolar seviyesini aştı. IoT gelirleri de yüzde 9 artış gösterdi. Qualcomm ayrıca Alphawave Semi satın alımını tamamlayarak veri merkezi alanındaki varlığını güçlendirdiğini açıklarken, çeyrek boyunca yatırımcılarına 3,6 milyar dolar temettü ve hisse geri alımı yoluyla geri dönüş sağladı.

Micron Technology

1978 yılında kurulan Micron Technology; DRAM, NAND flash ve yüksek bant genişlikli bellek (HBM) teknolojileri geliştiriyor. Yapay zeka veri merkezlerinin büyümesiyle birlikte özellikle HBM çözümleri, Micron’un yapay zeka yarışındaki stratejik önemini artırmış durumda.

Micron, yapay zeka çağında özellikle yüksek bant genişlikli bellek (HBM) teknolojileriyle öne çıkan şirketlerden biri haline geldi. Büyük dil modelleri ve yapay zeka hızlandırıcılarının ihtiyaç duyduğu yüksek veri aktarım hızları nedeniyle Nvidia ve AMD gibi şirketler gelişmiş HBM çözümlerine yöneliyor. Bu esnada Micron’un HBM3E bellekleri Nvidia’nın Blackwell platformlarında kullanılan kritik bileşenler arasında yer alıyor. Şirket, yapay zeka veri merkezlerine yönelik artan talep sayesinde üretim kapasitesini genişletmeye devam ederken, ABD’nin yerli yarı iletken üretimini artırma stratejisinde de önemli rol oynuyor. GPU performansının giderek daha fazla bellek bant genişliğine bağlı hale gelmesi ise Micron’u yapay zeka altyapısının temel oyuncularından biri konumuna taşıyor.

Micron, 2026 mali yılının ilk çeyreğinde gelirlerini 13,64 milyar dolara çıkararak güçlü büyümesini sürdürdü. Şirketin GAAP net kârı 5,24 milyar dolar olurken, hisse başına kârı 4,60 dolar seviyesinde gerçekleşti. Operasyonlardan elde edilen nakit akışı ise 8,41 milyar dolara ulaştı.

MediaTek

Tayvan merkezli yarı iletken şirketi MediaTek, mobil işlemciler, bağlantı çözümleri ve edge AI teknolojileri geliştiriyor. 1997 yılında kurulan şirket, özellikle akıllı telefon işlemcileri pazarında Qualcomm’un en büyük rakiplerinden biri konumunda.

MediaTek, yapay zeka stratejisini büyük ölçüde cihaz üzerinde çalışan “edge AI” yaklaşımı üzerine kuruyor. Şirketin Dimensity serisi mobil işlemcileri; görüntü işleme, gerçek zamanlı çeviri, generative AI ve cihaz içi büyük dil modeli çalıştırma gibi AI özelliklerine odaklanırken, bu işlemlerin buluta ihtiyaç duymadan cihaz üzerinde çalışmasının daha düşük gecikme ve daha yüksek enerji verimliliği sağladığı belirtiliyor. Oppo, Vivo, Xiaomi ve bazı Samsung modellerinde kullanılan MediaTek işlemcileri, şirketin premium Android pazarındaki varlığını güçlendirirken; MediaTek aynı zamanda Nvidia ile otomotiv odaklı AI sistemleri geliştiriyor ve Wi-Fi 7, 5G, IoT ile edge computing çözümlerine yatırım yaparak AI destekli bağlantılı cihaz ekosistemini genişletmeyi hedefliyor.

MediaTek, 2026’nın ilk çeyreğinde yaklaşık 149,2 milyar Tayvan doları (yaklaşık 4,7 milyar dolar )gelir elde etti. Şirketin gelirleri yıllık bazda yüzde 2,7 gerilese de AI ASIC çözümlerine yönelik güçlü talep mobil gelirlerdeki düşüşü büyük ölçüde dengeledi. Net kâr 24,38 milyar Tayvan doları seviyesine ulaşırken, operasyonel giderlerdeki düşüş sayesinde çeyreklik bazda artış kaydedildi. MediaTek’in mobil telefon birimi toplam gelirlerin yüzde 49’unu oluştururken, Smart Edge Platforms segmentinin payı yüzde 46’ya ulaştı. Şirket ayrıca AI ASIC gelirlerinin 2026’nın son çeyreğine kadar 2 milyar dolar seviyesine ulaşmasını beklediğini açıkladı.

TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) 

Tayvan merkezli yarı iletken üreticisi TSMC, yapay zeka çağının en kritik altyapı şirketlerinden biri olarak görülüyor. Şirket, Nvidia, Apple, AMD, Qualcomm ve Broadcom gibi teknoloji devlerinin geliştirdiği çiplerin üretimini gerçekleştiriyor. “Pure-play foundry” modeliyle çalışan TSMC, kendi markasıyla işlemci geliştirmek yerine müşterileri için ileri üretim teknolojileri sunuyor.

Nvidia’nın Blackwell GPU’ları, Apple’ın M serisi işlemcileri ve AMD’nin Instinct hızlandırıcıları gibi birçok üst düzey AI çipi, şirketin 3 nm ve 5 nm üretim teknolojileriyle üretiliyor. TSMC ayrıca CoWoS gibi gelişmiş paketleme teknolojileri sayesinde AI çiplerinde kritik hale gelen yüksek bant genişlikli bellek entegrasyonunu sağlıyor. Yapay zeka veri merkezlerine yönelik yoğun talep nedeniyle üretim kapasitesini hızla artıran şirket, aynı zamanda ABD, Japonya ve Avrupa’daki yeni fab yatırımlarıyla küresel üretim ağını genişletiyor. ASML’nin High-NA EUV sistemlerini kullanan en önemli üreticiler arasında yer alan TSMC, 2 nm ve daha gelişmiş üretim süreçleri üzerinde çalışırken, AI altyapısında kullanılan en gelişmiş çiplerin büyük bölümünü üretmesi sayesinde sektörün temel üretim omurgası olarak görülüyor.

TSMC, 2026’nın ilk çeyreğinde gelirlerini yıllık bazda yüzde 35,1 artırarak 1,13 trilyon Tayvan dolarına (yaklaşık 35,9 milyar dolar) çıkardı. Şirketin net kârı ise yüzde 58,3 artışla 572,5 milyar Tayvan dolarına ulaştı. TSMC’nin brüt kâr marjı yüzde 66,2 seviyesinde gerçekleşirken, şirket gelirlerinin büyük bölümünü gelişmiş üretim teknolojileri oluşturdu. İlk çeyrekte 3 nm üretim süreçleri toplam wafer gelirlerinin yüzde 25’ini, 5 nm süreçleri yüzde 36’sını oluştururken, 7 nm ve daha gelişmiş teknolojilerin toplam payı yüzde 74’e ulaştı. Şirket yönetimi, yapay zeka odaklı gelişmiş çiplere yönelik güçlü talebin ikinci çeyrekte de devam etmesini beklediklerini açıkladı.