x

Sistem yöneticisi olmak isteyenlere tavsiyeler

Açıklama: Yazılımcılara Tavsiyeler başlıklı yazı dizimizde Türkiye internet sektörünün tecrübeli yazılım geliştiricilerini teker teker Webrazzi.com’da konuk edip, kendilerinden genç yazılım geliştiricilere olan tavsiyelerini ve tecrübelerini dinliyoruz.

Konuk yazarımız Doruk Fişek; 1998 yılından beri profesyonel olarak Linux sunucu sistemleri üzerinde çalışıyor. Kamu ve özel sektörde Linux sistemleri yönettikten sonra şu an iki ortağı ile beraber kendi kurduğu Özgür Yazılım A.Ş. bünyesinde kariyerine devam ediyor.

system-administratorSunucu (server) sistemleri, diğer bilgisayarlara hizmet verirler. O nedenle çoğunlukla 7×24 çalışırlar. Bugün kullandığınız web sitelerinden, e-postalara, anında mesajlaşmaya, birçok internet servisi bu sunucu sistemleri üzerinden çalışırlar.

Sunucu sistemlerinin ve üzerinde çalışan servislerin kurulumunu yapan, her an işler durumda olması ve performanslı çalışmasını sağlayan kişiler sistem yöneticileri oluyorlar. Bunun için çalışan sistemin gündelik çıkan sorunlarını düzeltirken, bir taraftan da o sorunların tekrar oluşmayacağı sistemler tasarlar ve kurar.

Neden sistem yönetirken Linux tercih ediyorum?

  • Bir sunucunun uzaktan yönetimi ile başına gitmek arasında hiçbir fark yok. Karakter tabanlı güçlü yönetimi sayesinde, zayıf bir cep telefonu bağlantısı ile bile bir soruna müdahale edebiliyorum.
  • Hemen hiçbir işlem için sunucuyu tekrar başlatmak gerekmiyor.
  • Hemen her işlem için detaylı teknik belge bulunabiliyor. Daha da detaylı anlamam gerektiğinde, çalışan uygulamanın kaynak kodlarını inceleyebiliyorum.
  • Herhangi bir üreteceğim çözüm için lisans kısıtlamaları ile uğraşmıyorum, ihtiyaç duyduğum kadar uygulamayı ihtiyaç duyduğum kadar sunucuya kurabiliyorum.

Sunucu sistemi yönetirken dikkat ettiğim noktalar ise şunlar;

  • Sunucu sistemini öngörülebilir tüm durumlar için elle müdahale gerektirmeyecek biçimde yapılandırmak.
  • Otomatik yapılabilecek hiçbir işlemi elle yapmamak.
  • Sunucuyu olabildiğince temiz, tertipli ve düzenli tutmak.
  • Daha sonra niye yapıldığı hatırlanmayacak tüm işlemleri belgelemek.
  • Olabildiğince az kullanıcıya olabildiğince az erişim vermek.
  • Sistemi sanki yarın bir başkasına devredecek gibi, kişisel tercihlere göre değil, piyasada yaygın kabul edilen yöntemlere göre düzenlemek.
  • Kriz anlarında sakin olmak, zamanı olabildiğince yavaşlatmaya çalışmak. 🙂

En sevdiğim 5 araç: SSH (uzaktan erişim), yum/apt (paket yönetimi), etckeeper (değişiklik takibi), Nagios (gözetleme ve uyarı) ve Jenkins (tanımlı işlerin web üzerinden yetkilendirilmesi).

linux-sistem-yoneticisi

Peki siz de bir Linux sistem yöneticisi olmak istiyorsanız ne yapmalısınız?

Linux sunucu sistemleri üzerine uzmanlaşmak isteyen insanların bilmeleri gereken, olmazsa olmaz üç tane temel konu bulunuyor: Linux kabuğu (shell), bilgisayar ağları (TCP/IP) ve Google’da arama yapmak.

Linux kabuğunu bilmeden, bir Linux sunucu sistemine hakim olamıyorsunuz. Çeşitli arayüzler bulunuyor, evet, ancak hepsi de arkaplanda yine bu kabuğu ve komutları kullanıyor. Günümüzde ağda çalışmayan (başka sunucularla haberleşmeyen) bir sunucu sistemi genelde bulunmuyor. Ağın nasıl çalıştığını anlamadan, birçok noktayı anlamanız güç olacaktır. İnternetin uçsuz bucaksızlığı nedeniyle de, arama motorları ile araştırma yapmadan, tüm güncel bilgilere ve sorunların çözümüne ulaşmak sadece birkaç siteyi takip ederek ulaşmak mümkün değil.

Bu üç temel alanda kendinizi rahat hissettikten sonra, Linux sunucu sistemleri konusunda öğrenemeyeceğiniz ve uzmanlaşamayacağınız neredeyse hiçbir alan kalmıyor.

doruk-fisek

Doruk Fişek

Peki nereden başlamalısınız?

Elbette bir Linux dağıtımını kurup kurcalamakla başlamalısınız. 🙂

Sunucu sistemlerinde yaygın olarak RedHat ve onun çok birebir kopyaları (CentOS, Scientific, Oracle Linux) ile Debian yaygın olarak kullanılıyor. Birini seçip, onu kurcalamaya başlayabilirsiniz.

Burada çok yapılan bir hata, masaüstü bilgisayarınıza Linux kurarak bir anda masaüstü sisteminizi de Linux’a taşımaya kalkmak oluyor. Oysa her şey siyah ya da beyaz değil. İşe daha küçük, bir sanal makinede Linux çalıştırarak ve ona uzaktan (masaüstünüzden) SSH ile bağlanarak başlayabilirsiniz. Sanal makineler, kolayca yapıp-bozmak ve öğrenmek için idealdir. Temiz bir kopyasını kenarda tutarsanız, her zaman tekrar tekrar o temiz kopya üzerinde denemeler yapabilirsiniz.

Kendinizi hazır hissetiğinizde internette bir sunucu kiralayabilirsiniz. Aylık 5 dolar gibi komik maliyetleri var. Onun üzerinde çeşitli servisler vererek denemelerinizi yapmaya devam edebilirsiniz.

Bugün bilgisayarınız, elektriğiniz ve internetiniz olan herhangi bir yerde çalışabilir ve kendinizi geliştirebilirsiniz. Türkiye’nin neresinde olursanız olun, bu üçlüye sahipseniz, sizin de sistem yöneticisi olmak için önünüzde hiçbir engel kalmamış demektir.

Yorumlar (27)

  1. Başlangıç için yol gösterici olmuş ama bence yazıda bi güncelleme yapıp takip edilecek bloglar, siteler, ücretli/ücretsiz eğitim yayınlayan türkçe/ingilizce siteler gibi linklerde paylaşsaydınız daha iyi olurdu diye düşünüyorum.

    Cevapla
  2. Bilal Ünal |

    Doruk Fişek gerçekten bu işin üstadı. Kendisiyle Linux Yaz Kampında karşılaştık fakat fazla vakti olmadığı için tanışamamıştık. Akademik bilişimde yakasına yapışıp bilgi sömüreceğim bu sefer kaçışı yok 🙂

    Cevapla
  3. Olmayın abi.
    Maaşları süper değil, çalışma ortamları çok kötü.

    Bana kalırsa arada sırada güneş görebileceğiniz bir iş bulun.

    Hepsi öyle değildir ama genelde penceresiz odalarda klimalı havalarda çalışmak zorunda kalıyorsun. Dertli.

    Cevapla
  4. Bence olayı fazla basite indirgemiş. Ben 6 yıllık bir programcı olmama rağmen bir linux sistemini düzgün bir şekilde yönetemiyorum. Bir hata çıktığı zaman bazen google bile çözüm bulamıyor. Sadece google ile olay bitmiyor yani. Bu işin adam gibi eğitimini almak lazım. Tamam linux bilgisi, kabuk bilgisi, network bilgisi zaten şart ama sadece bunlar yeterli değil.

    Cevapla
  5. Bilişim sektöründeki maaşlar sanılanın aksine oldukça düşüktür. Bilişim firmalarına has bir başka durum sgk pirimlerinin asgari ücretten yatırılmasıdır, sanki anlaşmış gibi hepsi buna yeltenir. Sadece Linux sistem yöneticisi olarak piyasada tutunmak oldukça güç, Windows’un yanına Linux gücünüze güç katacaktır. Umarım şartlar ilerde daha adil olur.

    Cevapla
  6. Günümüzde artık birçok firma sahibi sadece linux bilen sistem yöneticilerini tercih etmiyorlar. Yanında mutlaka ama mutlaka windows server da bilmesi gerekiyor kişilerin.
    Bir diğer kötü durum da bu sektörde çalışanların ücretleri…
    Sanılanın aksine son derece düşük ücretlerle çalışıyorlar sistem yöneticileri…

    Cevapla
  7. 1998’den bu yana sistem yöneticiliği yaptığını iddia eden birisinin “Linux kabuğu” kavramını kullanması çok amatörce.

    Cevapla
  8. Ahmet Sezgin DURAN |

    Bence öğrenmek için en iyi yollardan birisi VPS hizmetleri. Alacaksın DigitalOcean’da aylık 5 dolardan en düşük bilgisayarı, menüden istediğin sistemi seçip kuracaksın, SSH’la girip kurcalayacaksın. Bozuldu mu? Web arayüzünden yeniden kur 🙂

    Cevapla
    • İbrahim ÖZKAN |

      Bu iş öyle VPS almakla olsaydı. Herkes sistem yöneticisi olurdu. Sistemin kurulumu, bir sorun olduğunda çözebilmek. Saldırı, hack vb. durumlarla baş edebilmek önemli. Daha sayılacak çok şey var.

      Cevapla
      • Ahmet OZKAN |

        Saldırı (hack ) aldığında sen ne yapacaksın söylesene !! süpermenmisin ? anında kurtarabilecekmisin ? hosting şirketinin başında bile olsan bi şey yapamazsın , Önüne gelen platformu boş bulmuş ahkam kesiyor..

  9. Keşke biraz daha teknik detaylara girseymiş yazar. Ama çok güzel ve motive edici bir şey olmuş.

    Cevapla
  10. “Linux, ancak zamanınızın bir değeri yoksa bedavadır.” Jamie Zawinski

    Cevapla
    • Nurettin Bacanak |

      “Pehh… Sanarsın Windows’da her şeyi, tıkır tıkır halledebiliyorsun.” Nurettin Bacanak

      Cevapla
    • Sadık Özgüroğlu |

      Alıntıladığınız sözün çevirisini yanlış yapmışınız, ya da aldığınız yer yanlış çevirmiş.

      Sözün geçtiği ropörtaj burada: http://www.jwz.org/doc/linux.html

      Adam demek istiyor ki, zamanımı Linux ile uğraşarak harcamamın bir kıymeti harbiyesi yok, onun yerine Linux’ta çalışan programlar yazıyorum daha faydalı oluyor.

      Sizin alıntı; “sarhoş iken namaza yaklaşmayın” ayetini “namaza yaklaşmayın” şeklinde alıntılamak olmuş.

      Cevapla
    • Valla ben bu arkadaşın sözünü şu şekilde anladım: Zamanınız değerliyse linux kullanın çünkü serverlarda linux kuruludur ve eğer bir serverınız varsa para kazanırsınız ve o server her an açık olmak zorundadır. Böyle anladım yani 😀 Çünkü linux serverlarda destek ücretlidir. Bu yüzden normalde ücretsiz olan linux, server konusunda ücretli olur çünkü destek şarttır.

      Cevapla
  11. Bence sunucu yönetimi heyecanlı (cool) bir iş değil. Bir sistemi ayakta tutmak ne kadar eğlenceli olabilir ki? Ama web geliştiricisiyseniz orta ve üstü seviyede bunu yapıyor olmanız çok büyük fayda sağlar.

    Tabi shell script yazabilirsiniz. Sunucuyu gereksinimlre göre artırabilirsiniz, Google’ın ilk zamanlar yaptığı gibi düşük konfigürasyonlu bilgisayarlar ile pahalı sunucuların yaptığı işleri yapabilirsiniz.

    Herkesin zevk aldığı iş çeşidi var tabii. Ama sistem yöneticiliği “hayal edilen” meslekler arasında değildir diye düşünüyorum.

    Hemen Windows’u silip bir Linux dağıtımı kurmak akıllıca olmaz. Biraz gaza gelme olur bu. Ama şu da var ki; desktop arabirimi ile de kabuk komutlarını yazabiliriz. İlla kara ekrana alışmak gerekmez.

    Vim öğrenin bir de.

    Cevapla
    • “Ama şu da var ki; desktop arabirimi ile de kabuk komutlarını yazabiliriz. İlla kara ekrana alışmak gerekmez.” demek “ben bu işi başlangıç seviyesinde bile bilmiyorum, sadece kulaktan dolma bilgiler ile konuşuyorum, benim dediklerimi hiç ciddiye bile almayın, ben bu işten anlamıyorum” demektir kusura bakmayın. Ayrıca “desktop” değil Masaüstü.

      Cevapla
  12. Linux mint gerçekten çok güzel ama bir yerde bir eksiklik var anlamadım 🙂

    Cevapla
  13. Herkes sistem admin olacak diye bir kayide yok.

    Her sunucu ya da vps sistem kurulu ve gözetimli geliyor.
    Ama temel olarak Linux bir maikna nasıl çalşıyor ve ihtiyacınız olan servislerin size sağladığı fonksiyonları bilmek sizi her zaman diğerlerinin önünde bir adım önde tutar.

    Örneğin yaptığınız web uygulaması sistem erişimi gerekiyorsa kullanmayacağınız onlarca fonksiyon için sistem kaynaklarını yaptığı işten fazla tüketecek bir yazıımı kurmadan nasıl yapabileceğinizi bilmeniz gibi.

    Linux’un yanında MS Server bilmeye hiç ama hiç gerek yok. Wİndows sunucu için yazılmış bir uygulamanın alternatifini arayın mutlaka bulacaksınız.

    Sorun kullanmak değil bizim onun üzerinde ne kadar söz sahibi olduğumuz.
    Bakınız Pardus projesi. Milyonlar şuan çöpte.

    Cevapla
  14. Hem SWE backgroundu olup , hemde sistem yöneticiliği yapmış biri olarak , TUBITAK Pardus projesinde linux ile ilgili ciddi deneyim elde ettim.Sektöre yeni girecek arkadaşlara tavsiyelerim öncelikle LFS dökümanını alıp okumaları , kendinize ait bir linux dağıtımı yapın.Daha sonra kernel development ile ilgili amazonda şahane kitaplar var.Alın birini okuyun uygulamalı takılın üzerinde.C ve özellikle x86 asm üzerinden kernel kodunu bir güzel özümseyin ,bir makina nasıl boot ediyor bakın.Kernel üzerindeki algoritmalardan da ufkunuzu açın.Yoksa bir servis çökünce , hata kodunu veya mesajını google’da arayıp , çıkan sonuçları uygulayarak çok para kazanamazsınız artık herkes bunu yapıyor

    kolay gelsin.

    Cevapla
  15. olmayın kardeşim, çalıştığınız şirketin en rezil birimi olarak, milletin internette ne yaptıgı ile avunur, yetkilerini sınırlandırarak kendinizi tatmin edersiniz.

    http://www.imdb.com/title/tt0487831/

    Cevapla
  16. öncelikle özgür yazılım hayranı ve linux meraklısı biri olarak meslek seçimi mi linux sistem yöneticisi olarak seçtim ve 4 yıldır bu işten para kazanıyorum. yazacaklarım daha önceki yorumlara kısa bir genel cevap niteliğinde.

    – Linux sistem yöneticisi olarak windows ile çok zorunda kalmak dışında uğraşmıyorum. zorunda kaldığım konularda wine ile çözüm oluşturamıyorsam ya erişimim olan bir windowsa rdp yapıyorum yada sanal makinalarla işimi çözüyorum. yani windows un yanında linux bilmek windowscu sistem yöneticisi iyidir belki ama asıl olayı linux olup windowsa bulaşmak zorunda kalmak o kadar elzem değil. windows basit zaten linux bilen birisi rahatlıkla windows problemlerini de çözecektir.

    – Benimle profosyenel tecrübe süresi aynı hatta yaşıda aynı olan bir çok arkadaşımdan daha iyi maaşlara çalıştım hep. Sanılanın aksine maaşlar o kadar da kötü değil.

    – doruk’un bahsettiği gibi kabuga hakimseniz bir çok işi hızlı sürede yapabilirsiniz. yazdığım scriptlerin(bash,php,python) hepsini vim ile yazıyorum. vim kısayollarını bildikten sonra diğer editörler işkence gelecektir.

    – belirli bir tecrübeden sonra ve düzenli dökümantasyon yapmayı seven biriyseniz bir yerden sonra sorunlar o kadarda büyük gelmiyor. karşılaşmadığınız bir sorunsa bile kolayca çözüm bulabiliyorsunuz.

    – çok güzel bir camia var. her yıl belirli ve ara zamanlarda toplantılar konferasyonlar düzenlenir. mail listeleri var. herkes cevap vermek için can atar. sizin başınıza gelen birşey daha önce başkasının da başına gelmiş olabilir ve sorunlarınız oldugunda hızlı çözüm bulursunuz.

    – piyasada linux sistem yöneticisi sayısı daha az. iş bulmanız çok kolay ve hızlıdır. işyerinizde müsaitse eğer herşeyi homeofis olarak evden bile yapabilirsiniz.

    – çalışma ortamları kötü demiş bi arkadaş : ) öyle amerikan dizilerindeki gibi bodrum katlarda çalışmıyoruz. bkz: kartaca, peak games

    – ayrıca cool bir iş bana ve bir çok piyasadan arkadaşa göre. sunucuyu güzelce ayarlarsan herşey sıkıntısız sorunsuz ilerlediğinde ve insanlar işlerini hızlıca hallettiklerinde gayet manevi tatmin olursunuz. heyecan kısmı : ) aktif sunucu bi patlarsa ordaki adrenalini iliklerinizde hissedersiniz.

    – eğer linux sistem yöneticisi değil de ofis teknik destek gibi birşey olursanız o zaman ofisin en rezil biriminde olursunuz, ama asıl sistem yöneticisinin işi sadece sunucudur, sunucu odasına girip çıkarsınız biraz üşürsünüz o kadar.

    – linux ile haşır neşirseniz bi yerden sonra windows kullanmak bile rahatsız etmeye başlayacaktır ve o aşamadan sonra linux size dünyanın en kolay yönetilebilir işletim sistemi olarak gelir ve artık windows sizin için işkence olur.

    bu yazdıklarım daha çok ben ve aynı işi yapan arkadaşlarımın durumudur. merak ettiğiniz diğer konularda da sormak istediklerinizi sorabilirsiniz.

    Cevapla
  17. mehmet0777Çetin |

    Arasıra gelir bu yazıyı ve benzerlerini okurum.Bana yol gösterici olmuşlardı Biraz kendimden bahsetmek istedim sadece linuxla tanışmam baya gec oldu 2 sene filan üniversitenin 4. sınıfında merak sardım o vakte kadar inanın bir şeyi bu kadar cok istememiştim meslek lisesi cıkışlı 2 yıllık yüksek okul ve 5 yılda üniversite sürdü bilgisarla zaman zaman çok iç içe oldum bazen saldım kendimi bazen hırslandım bazen boş verdim linux sistem admini olma fikri hayatımın akışını değiştirdiği bir şeyin üstüne bu kadar çok düştüğümü ve kendimden bu kadar az verim aldıgımı hatırlamıyorum hala bu süreç devam ediyor 4 aydır junior sistem admini olarak çalısıyorum bu benim ilk iş tecrübem benim üzerimde senior admin yok (iş değişkliği) her sorun başımda patlıyor bazen benim hatalarımdan bazen sistemin normal akışından. maaş filan umrumda değil merak edenler için yazayım benimle bereber mezun olan arkadaşlarımdan baya farklı kazanıyorum. her dilde kod yazabilirdim bunuda bartmıyorum zorluk çekmeden sınavlara çalışmadan kolay gecerdi benim açımdan sınavlar.
    Linux sayesinde doruk beyle tanışmıstık başarısız bi iş görüşmesi olmuştu benim acımdan ilk görüşmemdi. Açıkcası onun acısından başarısız ama daha farkında değil 🙂 neyse çok kibar ve naif bir bey efendi onunla geçirdiğim kısa zaman bana çok şey kattı. Teşekkür ederim burdan.
    Linux sayesinde yazılarını takip ettiğim bir yazar öğretmen şimdi benim ali abim aynı iş yerinde çalışıyorum. Teşekkürler linux

    Cevapla
  18. Güzel bir yazı olmuş fakat kendimde bir sistem yöneticisi olarak geçtiğim yolları düşündüğümde hiç bir bilgi olmadan, sanal sunucu kiralayıp ssh üzerinden yönetmeyi geçtim başlamanın biraz zor olacağını düşünüyorum.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın