x

Çin’in Dev Sansür Sistemi Türkiye’ye Uygulanırsa Ne Olur?

Açıklama: Gülhan Gülez, Web Geliştiricisi ve Çince Tercüman olarak çalışıyor. Aynı zamanda da Çin’deki tecrübelerini paylaştığı Çin Macerası‘nda yazıyor. Bu yazısı Webrazzi’de konuk yazar olarak yayınlanmıştır.

Altın Kalkan Projesi.. Diğer bildiğimiz ismiyle “Great Firewall” Çin hükümeti tarafından başlatılan dünyanın en büyük internet sansür ve izleme sistemi. Bizi sadece birtakım zararlardan koruyacakmış gibi masum görünen bu kelimenin uç noktasının ne olduğunu, aslında nerelere varabileceğini anlatmaya çalışacağım. Bunun için ilk önce dünyanın en sıkı ve gelişmiş sistemi Çin’in altın kalkan projesine birlikte göz atalım.

Sansür nasıl başladı?

“Temiz hava için pencereyi açıyorsanız, sineklerin içeri girmesini de göze alacaksınız”. 1980’lerde Çin siyasetçisi Deng Xiaoping tarafından söylenen bu söz Çinde Great Firewall’un oluşumunu ateşleyen ilk kıvılcımdı. Çin’de internetin kullanılmaya başlanmasından 3 sene sonra Halk Güvenliği Bakanlığı ilk kuralını koydu. Buna göre ülke bütünlüğüne zarar veren, ülke sırlarını açıklayan, toplumda kargaşaya neden olacak söylemlerde bulunan, bahis, şiddet ve cinsellik içeren materiyaller üreten, çoğaltan herkes suçlu sayılacaktı. Peki ne oldu da yeterli düzeyde olan bu sansür sistemi bir adım daha ileri götürüldü?

Altın Kalkan Projesinin ortaya çıkışı

1998’de “Çin Demokrasi Partisinin” faaliyetleri bir başka parti olan “Çin Komunist Partisi”nin engelleyemeyeceği boyutlara geliyordu. Ve birgün Komunist Partisi ani bir kararla diğer partinin bütün üyeleri için tutuklama emri çıkarttı. Hemen ardından “Altın Kalkan Projesi” başlatıldı. Ülkedeki her ufak bilgi paylaşımı komunist partisinin kontrolü altında olmalıydı. Bunu sağlayacak proje için batılı ülkelerden İnternet güvenliği, Video gözetleme, İnsan yüz tanımlama sistemleri gibi birçok yüksek teknoloji ürünü satın alındı. Ardından bu dev sistem için 30.000 – 50.000 arası polis görevlendirildi.

Artık internet üzerindeki kurallar çok açıktı. Bugün Çindeki bütün yazılı, sesli ve görüntülü veri trafiği sayıları onbinleri bulan internet polisleri tarafından an be an izleniyor.

Ve bugün gelinen durum

Birkaç örnek vermek gerekirse;

  • Birçok büyük siteye üyelikte Kimlik Numarası girilmesi zorunlu.
  • Çinde yayın yapan bütün siteler (eğer engellenmek istemiyorlarsa) ICP denilen İnternet İçerik Üreticisi Lisansı almak zorunda. Site sahibi resmi makamlara başvuru yaptıktan sonra sonuç olumlu ise sitenizin en altına yerleştirmeniz için sitenize özel bir kimlik numarası veriliyor.
  • Bütün forumlarda, video ve haber sitelerinde kullanıcı tarafından yapılan yorumlar izleniyor. Sisteme aykırı içeriklerin girilmesi durumunda içerik derhal internet polisi tarafından siliniyor.
  • Yasaklı kelime havuzu denen bir sistem var. Bu havuzdaki kelimelerin geçtiği bütün web siteleleri anında bloke ediliyor. Mesela bir blog yazınızda hükümetin karşı olduğu karşı partinin bir üyesinin ismini yazdınız. Sistem, içeriği yazdınız sayfayı anında bloke ediyor ve sayfanıza kimse ulaşamıyor. Sayfanız ancak “sakıncalı” içeriği silerseniz tekrar ulaşılabilir duruma dönüyor.
  • İnternet kafelere giriş yaparken sisteme kimlik numaranızın kaydedilmesi zorunlu. Giriş yapmak için kimliğinizi uzatıyorsunuz numaranız ve isminiz hükümetin internet cafelere verdiği sisteme giriliyor. Böylece nerede kaç saat internete girdiğiniz de kayıt altına alınmış oluyor.
  • MSN, QQ gibi anlık mesajlaşma programları da sansür kapsamında. Sansür sistemi tarafından sakıncalı olarak belirlenmiş kelimeleri yazsanız bile karşı tarafa iletilmiyor.
  • Telefonda konuşurken de “protesto” kelimesini söylemeniz halinde görüşmenizin kesildiği söyleniyor.
  • “Polis şiddeti”, “Tiananmen olayı”,”Özgürlük konuşması” kelimelerine hiçbir sitede rastlayamıyorsunuz. Bu kelimeleri internette aratsanız bile karşınıza hiçbir sonuç çıkmıyor. Aynı yasaklama “BBC Haberleri”, “Amerikanın sesi” kelimeleri için de geçerli.
  • Çin’de şu anda Facebook, Twitter, Youtube gibi internet sitelerinin yasaklı olduğunu söylememe gerek bile yok sanırım. Bu tür sitelere olan ihtiyacı Çin kendi klonlarını yaratarak çözmüş durumda. Facebook yerine Renren, Twitter yerine Fanfou, Youtube yerine Youku gibi klon sitelere hükümetin de maddi destek verdiği ve böylece Facebook, Twitter, Youtube gibi sitelere olan ihtiyacın da ortadan kaldırıldığı söyleniyor.

Proxy’ler devre dışı

Bütün bu önlemlere cevaben “nasıl olsa birkaç proxy yada dns ayarı ile sistemi atlatırım” diye düşünebilirsiniz. Ancak Great Firewall’u aşmak o kadar da kolay değil. Kullanmanız muhtemel olan bütün Proxy siteleri ve programları da internet polisleri tarafından engellenmiş durumda.

Sonuç olarak eğer birileri Türkiyede uygulanacak “internet filtre” sistemine Çin’in uyguladığı sistemi örnek gösteriyorsa bunun aslında o kadar da masum bir sistem olmadığının anlaşılması ve kesinlikle üzerinde daha çok düşünülmesi gerekiyor. Aksi takdirde her hareketinizin izlenebilmesi artık hiç de hayal değil..

Görsel Kaynak: Rev2

Yorumlar (12)

  1. Yalniz burada bir eksik var, hani o kesiliyor, siliniyor vs varya iste ondan sonra birde tutuklaniyorsunuz. Hukumet alehinde herhangi birsey soylemek cok ciddi bir suc. Ulkemizde de yaratilmak istenen durum bu.

    Padisahim Cok Yasa !

    Cevapla
    • Kesinlikle söylediğiniz doğru bir site isterse kapansın sonra açılır ama insanları hapislerde süründürmek ne demek..

      Zaten Türkiye’nin gidişide o yönde gibi, şu an geldiğimiz noktaya bakınca sansürlerdir, ergenekonlardır falan sanırsam çinden sadece sansürleme teknolojisini değil Çin Komunist Partisi partisinide örnek almış ülkenin başındakiler.

      İnternetle sansürü başlatan yarın porno dergi baskısınıda yasaklar öbür gün gazeteleri yasaklar sonra Kenan Evden Dönemindeki gibi kitapları dergileri denetlemeye başlar.

      Yalnız Demokrasi bu değildirki??? KPSS kopya skandalı olduğunda ÖSYM başkanı imkansız dedi, başbakan bunlar muhalefetin uydurması bizi ÖSYM üzerinden karalama çalışıyorlar dedi üstüne üstlük Cumburbaşkanıda ortada suçu ispatlanmış bişey yok dedi.. Üstekik bu kişilerin temel görevi imkansız olamaz demek degil altında çalışanlardan sorumlu olmak ve en ufak şüphede soruşturma başlatmak. Şükürler olsun çindeki gibi bir yapıya henüz gelemedik ve Çin kominist partisi gibi bir partiye henüz sahip olamadakıkta, önce internette dedikodu gibi siteden siteye yayınlandı puanlar tam alan ögrenciler ardından gösterilerin protestoların ardı arkası kesilmedi herkes hakkını aradı ve foya meydana çıktı. O zaman imkansız diyen Başbakan bana iletilen bilgi o yöndeydi diye kıvırdı. İşte sansür olsaydı kıvırmasına hiç gerek kalmayacaktı koyacaktı sansürünü atacaktı içeri protesto edenini ohh..

      Son bişey daha, aslında dünyada gerek internete gerek insan düşüncesine en büyük sansürü koyan Çin değildi; Libya, Mısır, Suriye, İran …. Şimdi ne durumda oldukları çok açık çininde birkaç seneye bu durumda olacağı gayet net bir şekilde ortada çünkü nere kadar dayanacak oradakiler.

      Türkiyede’de masum bir maske hazırlayarak insanların gerek dini inançlarını gerek ahlaki inançlarını suistimal eden kişiler yarın birgün bu sayfada yazılan yazılarıda yorumlarıda sansürleyip yorum yazanların maillerini Ip adreslerinide Webrazziden isterler artık..

      Cevapla
  2. Mumin Ozturk |

    Ulkemiz demokrasi yolunda degil, sansur baski santaj yolunda ilerliyor. Bu beni korkutuyor artik. Artik kafasina gore site kapatiyorlar. Birkac gun oncesine kadar developer.android.com adresine bile giremiyordum. Ben bir bilgisayar muhendisiyim. Bu yapilanlar yuzunden meslegimin geleceginden bile kusku duyuyorum. Cunku bu internete olan guveni ve ilgiyi azaltacak. Internet ozgurluk demektir. Sansur yolunda son hiz ilerliyoruz. Ileri demokrasiye yaklasiyoruz.
    Yakinda hukumeti elestirmek de suc olur zaten.

    Ayrica bu filtreden dolayi bu yasakli sitelere girmek suc olacak da bu yasakli sitelerin adresini bilen var mi? Kac tane siteymis gorelim. Hangi siteler sehven kapatilmis gorelim.

    Cevapla
  3. Çin ‘ de yaşananları okumak bile insanı ürkütüyor. Bir an empati yaptım, kendimi kötü hissettim. BTK ‘ nın filtresi ilk etapta bu kadar sert olmasa da yasakların ilk adımı. İlk adım atıldıktan sonra arkası neden gelmesin ? Bu sebeple filtrelere, engellemelere sessiz kalmamamız lazım…

    Cevapla
    • katılıyorum, yazıyı okuduğumda içim bir tuhaf oldu. Zaten Çin başlı başına içine kapalı bir toplum, ve bu filtrelemeyi Türkiye de uygulamaları hiç bir şekilde kabul edilemez…

      Cevapla
  4. arkadaş çinin nüfusu 2 milyar dünyanın yarısı onlarda şimdi onlar mecburlar bazı şeyleri yasaklamaya yoksa onlar bi ayaklanma bi teşkilatlanma başlattıkları zaman dünya ikiye ölünür o yüzden tr ile çni hiç kıyaslamasınlar bizimkilerde akılları sıra ortadoğuda gördüklerine tedbir alıyolar sosyal medyayı komple bitircekler yakında

    Cevapla
  5. bir gün bir kaç bin kişi batı desteğiyle silahlı kalkışmaya kalktığında ona müdahale eden polis veya ordu güçlerini sivil halkı katleden türk ordusu gibi gösterip, ülkemize müdahale için nato kararı alınmasını istemiyorsanız bu tür bir sistemi kullanmasanız bile aktif etmelisiniz. Bir gün gelir lazım olur, yoksa libya gibi, yemen gibi olursunuz. bugün libayada hükümete karşı silahlı savaş veren batı yanlılarını batılılar sivil halk olarak değerlendiriyor. ne zamandan beri silahlı kalkışmalar sivil oldu.

    Cevapla
  6. Su ortamda Turkiye’de hersey mumkun olabilir, guzel yazi olmus, tesekkurler.

    Cevapla
  7. “Aksi takdirde her hareketinizin izlenebilmesi artık hiç de hayal değil” e güzel insan izlenmediğinizi sandığınız hangi hayal dünyasında yaşıyordunuz?
    Sadece filtre sistemi ile ulusal tarama ve kayıt sistemi arasında ilinti kurmanız bu işleri ne kadar az bildiğinizi ifade ediyor. Filtre bir başlangıç değil bir son olmadığı gibi.
    Alt katmanda yapılan zaten yapılıyor kimsenin haberi yok, umrunda değil…
    Bir de abd tarayınca iyi, çin yapınca kötü…ilginç
    Men in Black roman değil ve boş da oturmuyorlar.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın