eBay tarafından gerçekleÅŸtirilen Türkiye internet sektörüne yönelik araÅŸtırmanın sonuçları global pazarlardaki duruÅŸumuzu güçlendirmek ve pazarımızı algılamak için çok deÄŸerli bir kaynak niteliÄŸi taşımaktadır. Bu sebeple sunumun sahibi eBay Almanya ve GittiGidiyor‘un Yönetim Kurulu Ãœyesi Sina Afra‘dan Webrazzi‘de raporu ve detaylarını paylaÅŸmak için izin istedim. Kendisinin de onayıyla bu yazımda hem raporda öne çıkan bazı verileri, hem de detaylı incelemek isteyenler için sunumun kendisini paylaşıyor olacağım.

Hemen baÅŸlayalım…

Türkiye’nin internet kullanıcısı sayısı 26 milyon. Bu sayı ile Türkiye dünyanın 11. en büyük internet popülasyonu haline gelmiÅŸtir.

Türkiye’deki internet penetrayonu %37. Bu sayı Avrupa ortalaması olan %59 ile kıyaslandığında oldukça deÄŸerli bir figür oluÅŸturuyor.

Kasım 2006 sayıları ile Türkiye’de 7.5 milyon geniÅŸbant internet kullanıcısı bulunmaktadır. Bu sayı ile Türkiye dünya çapında 9. ülke konumunda yer almaktadır. (Bugün aldığım bir duyum TTNet ADSL abonesi sayısının 10 milyon olduÄŸu yönündeydi, doÄŸruluÄŸunu araÅŸtırmadım. Bilenler paylaşırsa sevinirim.)

Türkiye’de 2009 yılında yaklaşık $9 milyar olacak bir elektronik ticaret hacmi ve pazarı bekleniyor.

Türkiye e-devlet uygulamaları açısından dünya sıralamasında %43,5 ile 9. sırada yer alıyor. Bu alanda liderliği Güney Kore elinde tutarken, Amerika 4. sırada yer alıyor.

Türkiye internet kullanıcılarının %45,03 gibi büyük bir bölümü 16-24 yaÅŸ aralığında. Bunun yanında internet kullanıcılarının %66’sı erkek, %34‘ü kadın. Kullanıcıların %22’si üniversite mezunu, %68‘i bekar, %45‘i çalışıyor, %39‘u Ä°ngilizce biliyor, %52’sinin evinde bilgisayar var, %91‘inin cep telefonu var, %84‘ü günlük olarak ortalama 3 saat televizyon seyrediyor, %63‘ü günlük olarak ortalama 2 saat radyo dinliyor, kullanıcılar günlük olarak ortalama 2,5 saat internete baÄŸlı kalıyorlar.

Türkiye online reklam pazarı 2009 yılında $178 milyon, 2010 yılında ise $249 milyon olarak tahmin ediliyor. (bu konuyla ilgili alternatif bir perspektifi önümüzdeki günlerde gündeme getiriyor olacağım.)

Raporda yer alan diğer tahminler ve öngörüler ise şu şekilde:

2010 yılında Türkiye internet sektörü

• 32-36 milyon internet kullanıcısı olacak.
• $10 milyar e-ticaret pazarı olacak.
• $250 milyon online reklam pazarı olacak.

Ve bana kalırsa raporun en önemli bölümü: Yabancı VC ve melek yatırımcılar Türkiye pazarını keşfedecek!

Ben burada sadece raporda çok hassas ve önemli gördüğüm noktaları paylaştım. Detayları ve verilerin kaynakları ile raporu incelemek isterseniz aşağıda SlideShare üzerinde yayınlanan versiyonunu görebilirsiniz, dilerseniz direkt SlideShare üzerinden inceleyebilirsiniz ya da direkt buradan bilgisayarınıza indirebilirsiniz.

Rapordaki verilere kaynak göstererek ekleme yapmak isterseniz çok memnun olurum.

İş yoğunluğundan şikayetçi olan herkesin ortak problemi: E-mail kutuları. Outlook kullanıcıların ın yükünü biraz hafifletmek ve mail trafiklerini anlamlandırmak için gerçekten çok değerli bir eklenti Xobni.

YüklendiÄŸi anda yıllardır depoladığınız tüm maillerin istatistiklerini karşınızda görünce inanılmaz keyifli çıkarımlarınız olacağını düşünüyorum. Bill Gates‘in sosyal ağın geleceÄŸi olarak gördüğü Xobni, Microsoft‘un 20 milyon dolarlık teklifini reddetmesinden sonra daha büyük bir sempatiyle takip ediliyor. EÄŸlenceli bir notum da kurucusu Adam Smith‘in Outlook lanse edildiÄŸindeki yaşının 12 olması.

Eklenti; maillerinize, arkadaÅŸlarınıza ve tüm ekli dosyalarınıza kolayca tekrar geri dönebilmenizi saÄŸlıyor. Bu sayede büyük bir zaman kaybından pratik bir ÅŸekilde sıyrılmış oluyorsunuz. YüklediÄŸiniz anda Outlook‘un saÄŸ tarafında yerini alan araç çubuÄŸu belki de ÅŸimdiye kadar farkında olmadan mail yoluyla aslında nasıl bir sosyal aÄŸ deneyimi yaÅŸadığımızı gösteriyor.

Bunun yanında bağlantılarımızın profillerini detaylı şekilde gösteriyor. Telefon numarası dahil bazı bilgilerin dışında; mailleşme geçmişi, bağlantınızla paylaştığınız çevreniz, yanıtlama süreleri, vs.. bir çok sosyal ağ bilgisini bir arada sunuyor.

Y Combinator destekli giriÅŸimlerden biri olan Xobni, aldığı yatırımlar sonunda Outlook‘tan sonra en çok kullanılan mail servisi olan Yahoo Mail ile entegrasyon saÄŸlamak için yoÄŸun bir ÅŸekilde çalışmalarını sürdürüyor. Önümüzdeki günlerde bu konuyla ilgili bir geliÅŸme olursa Xobni’nin komÅŸusu Grou.ps‘tan Emre Sokullu bizleri bir ÅŸekilde bilgilendirecektir. : )

Not: Videosunda pratik kullanımı görebilirsiniz. Ayrıca Xobni’nin ‘Inbox’ın tersten yazılışı olduÄŸunu aylar sonra fark ettim. 8$’a alınan 5 harfli alan adının güzel bir hikayesi var gerçekten.

Turkcell fark yaratan yeni bir servisle karşımıza çıktı. Åžimdiye kadar yapılmış tüm ‘kontör kazandırma‘ vaatli uygulamaları gölgesinde bırakacak ve dünyayı yepyeni bir reklam mecrasıyla tanıştıracak servisin ismi Tonlakazan.

Biri sizi ararken karşı tarafa arama tonu yerine markalanmış tonlar dinleterek kazanacaksınız. Sisteminin kurgusu gördüğünüz gibi çok basit. Reklamverene mi, reklam dinletene mi yani kullanıcıya mı daha çok kazandırıyor sorusuna yanıt vermekte gerçekten hala zorlanıyorum.

Bir deneme kullanıcısı olarak deneyimlerimi doğrudan sizlere aktarmak ilginizi daha çok çekecektir.

Öncelikle, seçtiÄŸim “Ä°pana” markasının müziÄŸi yani markalanmış tonum karşı tarafta inanılmaz güzel bir etki bıraktı. Telefonu her açtığımda karşılaÅŸtığım “Ä°pana naber?” esprili soruları ya da yanıtlamadığım çaÄŸrılardan sonra gelen “Ä°pana nerdesin?” mesajları gerçekten mecranın etkisini gösteriyor. Tabii ki bu arada ben de yanıtladığım her çaÄŸrıda yıllardır sevdiÄŸim bir markanın üstünden kontör kazanıyorum. Hatta bir kaç günde 24 kontör kazanarak, tüm abonelik ücretlerini ÅŸimdiden çıkardım. Ayrıca markamı da tonumu da çok seviyorum.

“her gün - o güzel uykundan - uyanıp da baktığın o aynadan - gülümsemen bize armaÄŸan - çünkü sen - gülerken gülerken çok güzelsin - sen var ya sen gülerken - sen var ya sen çok güzelsin - sen var ya sen - gülerken ….. - çok güzelsin“

Sistemi internet üzerinden tamamen denetleyebiliyor olmanız ve tüm işlemlerinizi Turkcell güvencesiyle gerçekleştirmeniz servise değer katıyor. Bunun yanında açık bir şekilde yazılmış olan kullanım şartlarında servis kullanıcıya net bilgiler sunuyor.

Kullanım şartlarından çekip çıkarttığım bir diğer not da bu servise üye olarak aynı zamanda Turkcell ÇalarkenDinlet abonesi olduğumuz. Sonuç olarak sistemden zarar etmemeniz için kısa vadede haftada 2-3 kere aranmanız bile yeterli oluyor - ki bu sayının üstüne zaten çok çok çıkıyoruz. Marka yönündeki bir diğer avantajı da yanıtlanmayan çağrılar da markalanmış tonlar uzun uzun dinlenmeye devam ediyor - yani reklamverene sadece harika tonlar yaratmak kalıyor.

Yenilikçi Tonlakazan fikrini dünyaya kazandıran ve bunu ölçümlenebilir bir ücretlendirme modeli olan CPL (Cost per Listening/Dinletme başına maliyet) ile baÅŸarıyla modelleyen 4Play‘e deneme kullanıcısı davetleri için teÅŸekkür ediyorum.

GittiGidiyor‘un dün itibari ile açık beta yayına aldığı Cimri.com geniÅŸ bir ürün kataloÄŸu ve buna ek olarak fiyat kıyaslama servisi olarak hayatımıza girmeye hazırlanıyor. Servisle ilgili GittiGidiyor yetkilileri ile görüştüğümde bu konunun özellikle altını çiziyorlar ve “Cimri.com sadece bir fiyat kıyaslama servisi deÄŸildir, Türk kullanıcısının bulamadığı eÅŸsiz bir ürün ansiklopedisidir.” diyorlar.

Cimri.com‘la ilgili ÅŸu an için birçok detay bilgiye sahibim, bunları yazımın devamında paylaÅŸacağım.

Öncelikle GittiGidiyor‘un Cimri.com alan adını Nokta A.Åž.‘den satın aldığı bilgisi ile baÅŸlayalım. Alan adının satın alma rakamı ile ilgili ise ÅŸirket yetkilileri malesef açıklama yapmayı tercih etmiyorlar.

Servisin kapsamının fiyat kıyaslamadan ziyade geniÅŸ bir ürün kataloÄŸu olduÄŸunu yazımın giriÅŸinde belirtmiÅŸtim. Bu sayı ÅŸu an için 40 bin ürün seviyesinde ancak her geçen gün hızla artmaktaymış. Bununla ilgili gerçekleÅŸtirilen çalışmanın son derece uzun sürdüğünü tahmin ederek Cimri.com yetkililerine sorduÄŸumda, sadece katalog oluÅŸturmak ile ilgili 9 kiÅŸinin 14 aydır çalıştığı söylendi. Cimri.com‘un programlanması aÅŸamasında ise 4 kiÅŸi 5 aydır çalışıyormuÅŸ. Toplamda tasarım ve HTML çalışmaları ile birlikte yaklaşık 18 kiÅŸi ile sürdürülen bir proje olduÄŸu belirtiliyor.

Cimri.com‘un tüm altyapısında Java programlama dili kullanılmış ve tüm servis AJAX ile sayfa yüklemesiz olarak modellenmiÅŸ.

Cimri.com anlaşılacağı üzere ürün bilgilerini başka sitelerden çekerek çalışmıyor. Tüm ürün bilgileri sistemde yer alıyor ve fiyat bilgileri için de tedarikçilerle/satıcılarla kurulan bağlantı üzerinden güncel veri alınıyor. Ürünün satış aşamasında ise ilgili e-ticaret sitesine yönlendirme yapılıyor.

Cimri.com‘un önümüzdeki günlerde GittiGidiyor.com ile de bir entegrasyonunun olacağını öğrendim. GittiGidiyor.com‘da hem satıcılar ürün giriÅŸi yaparken hem de alıcılar tarafından yapılan ürün aramalarında Cimri.com verisi sisteme dahil edilecekmiÅŸ. Arama sonuçlarında ürünlerin özet bilgisi Cimri.com verisi ile saÄŸlanacak olup, detay bilgi istenmesi durumunda Cimri.com‘a yönlendirme gerçekleÅŸtirilecekmiÅŸ. Satıcıların GittiGidiyor.com‘a ürün giriÅŸi aÅŸamasında ise ürünle ilgili spesifikasyonların yine Cimri.com üzerinden çekilmesi eminim büyük kolaylık saÄŸlayacaktır.

Söz konusu geniş ürün kataloğu elbette farklı servisler tarafından da şimdiden talep edilmekteymiş, ancak GittiGidiyor yetkilileri bu konudaki çalışmaları projenin ilerleyen fazlarında gündeme getirmeyi planlamaktalar. Bana sorarsanız Cimri.com verisinin, ücretsiz olur mu bilemiyorum ama, ticari olarak paylaşıma açık olacağının sinyalleri bu yaklaşımdan alınabiliyor.

Cimri.com‘un bir de satıcılar için arayüzü bulunuyor. Ãœrünleri servis üzerinden sergilenen tedarikçiler/satıcılar için modellenen bölümden ürün yetkilileri detaylı raporlara ulaÅŸabiliyorlar. Demo hesabıyla incelediÄŸim yönetim alanında satıcıların ürün kategorisi, alt kategori ya da direkt ürün bazında performans raporlarına anlık ulaÅŸabilmeleri saÄŸlanıyor. Aynı zamanda yine bu bölümdeki ürün yönetim ekranı sayesinde de satıcılar ürünlerini filtreleyerek Cimri.com üzerinden ürün bilgilerine dair güncellemelerini yapabiliyorlar.

Kısacası Cimri.com‘un uzun süredir üzerinde çalışılan ve sahip olduÄŸu veri ile son derece deÄŸerli bir giriÅŸim olduÄŸunu görebiliyorum. Bunun yanında servisin hayata geçirilme aÅŸamasında ve sonrasında oldukça maliyetli bir giriÅŸim olduÄŸu ve olacağı da ortada. GittiGidiyor‘un 1 yıldan uzun süredir Cimri.com‘a kaynak ayırmış olmasını bu alandaki önemli hedefleriyle kesinlikle baÄŸdaÅŸtırabiliriz. Buna ek olarak Cimri.com‘un Cimri A.Åž. isimli ayrı bir ÅŸirket olmasını da “GittiGidiyor eBay olsun, kalan saÄŸlar bizim olsun” gibi bir yaklaşımla deÄŸerlendirebilir miyiz? Ä°ÅŸte orasını bilmiyorum ama elbette düşünmeden edemiyorum.

Geçen yazıda bahsettiÄŸimiz MySpace Data Availability ve Facebook Connect‘ten sonra trende hızlı bir ÅŸekilde uyum saÄŸlayan Google oldu. Google ismine yakıştığı gibi ÅŸimdiye kadar yapılan en hızlı baÄŸlantı çemberini kurup Google Friend Connect ismiyle yayına koydu. Hem de bunu gerçekleÅŸtirirken diÄŸer büyük isimleri de (Facebook, Orkut, Yahoo, vs..) uygulama ağına sokarak uzun süre önüne geçilmeyecek ÅŸekilde sistemi oturtmuÅŸ gözüküyor.

Bu çemberi tanımlarken günlük yaşantımızdan örnek verirsek; komşularımızı, arkadaşlarımızı ve ailemizi içine alan kendi oluşturduğumuz bir topluluk içinde yaşıyoruz ve çeşitli günlük alışkanlıklarımız var. Yemek yemek, alışveriş yapmak, kitap okumak, vs.. uzayıp giden bu listenin her basamağında topluluğumuzla birlikte hareket etmek bizlere sosyalliğimiz açısından avantaj sağlayacaktır. Daha iyi restoranlar, daha iyi kitaplar ve belki daha ucuz bir alışveriş.

İşte Google Friend Connect aynı çemberi doğrudan internete taşıyor. Hatta günlük yaşantınızda karşınıza sıkça çıkmayan 2. ve 3. dereceden arkadaşlarınızı da ağınıza katarak. Çember uygulamaları halihazırdaki sosyal çılgınlığın tüm bu potansiyelinin kullanılmasını sağlayarak, sosyal ağ sitelerinin potansiyelini tüm site sahipleri ve dolayısıyla tüm web üzerine yaymak istiyor. Bu alışkanlıkla birlikte her web sitesi kendisini paylaşıma açarken, site üzerindeki hareketleri de daha şeffaf bir şekilde ölçümleyebilecek.

Bu web hareketinin bir diÄŸer temel kazanımı ise bu günden sonra bahsettiÄŸim market ya da kitapçının gelen müşterisini ve profilini net bir ÅŸekilde görebilecek ve sitesini sosyalleÅŸtirecek olması. DiÄŸer müşterilere de açılabilecek olan profil, arkadaÅŸlar, vb.. sayesinde de web üzerinde pangea‘yi oluÅŸtarmaya baÅŸlayacağız. Denemeyi örnek sitede yapabilirsiniz.

Bugünden sonra çok hızlı bir şekilde yukarılara çıkıp, web 2.0 dünyasına biraz üstten bakabilmenizi öneriyorum. Trendi en doğru şekilde yakalamalısınız.