x

Yatırımcıyı girişiminize nasıl çekersiniz? Bölüm 4: Fırat İleri

firat ileri

Teknoloji sektörüne yakınlığı ve uluslararası finans deneyimiyle teknoloji yatırımcılığına yönelen Fırat İleri, 2012 yılında Hummingbird Ventures‘a ortak olarak katıldı.

Bundan önce JP Morgan’da yatırım bankacılığı alanında çalışan Fırat İleri’nin MIT’den Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği alanlarında lisans ve yüksek lisans dereceleri var. Hummingbird’de Türkiye ve Orta Doğu merkezli girişimlere odaklanan Fırat İleri, bugüne kadar ArmutGram Games ve Kraken gibi girişimlere yatırım yaptı.

Erken dönem girişimlerle ilgilenen Fırat İleri, bugüne kadar karşılaştığı girişimler arasında kendisini yatırım yapma kararına ikna edenlerle ilgili şu ortak özellikleri sıralıyor:

  • Portföy şirketlerlerimizi incelediğim zaman, çoğu girişimcimiz, bizden yatırım almadan önce birikimlerinin çok ciddi bir kısmını kendi girişimlerine yatırmış oluyorlar. Aylarca/yıllarca ciddi bir mücadele ve dayanıklılık gösterip güzel yerlere gelmiş oluyorlar. Girişimcilerin, girişimlerini, bir sonraki seviyeye taşımak için maddi/manevi fedakarlıklar yapıp, bu ise bağlı olmaları bizim için çok önemli. (Fikir aşamasında, işe başlamanın şartı olarak yatırım isteyen girişimciler çoğu zaman ilgimizi çekmiyor).
  •  Girişimcinin şirketin vizyonunu, hikayesini ve planlarını ne kadar iyi anlattığı çok önemli. İleride daha büyük yatırımlar alabilmek, müşterilere ne yaptığını anlatıp, büyüyebilmek, hem de takımı büyütürken, ‘A player’ çalışanları çekebilmek için bu çok önemli. Ben yatırımcı tarafında olmaktan çok memnunum ama bazı girişimci ve girişimler o kadar etkileyici oluyor ki, herşeyi bırakıp onunla şirkette çalışmaya başlamak istiyorum. Yatırım yapmadan önce düşündüğüm kriterlerin başında bu var: “Herşeyi bırakıp, tüm risklere rağmen, bu girişimci ile beraber çalışmak istiyor muyum? Şirketin vizyonu ve potansiyeli beni ilk toplantı sonrası ne kadar heyecanlandırıyor?” Ayrıca, şirketin dışında, girişimcinin kendi ile ilgili olağandışı birkaç detayı anlatması bizi çok heyecanlandırıyor. Bir seferinde, bir girişimci bir önceki şirketinde yasal düzenlemelerden dolayı, her mikro işlem için fatura yazdırması gerektiğini ve günde binlerce fatura yazdırabilmek için, akşamları geç vakitlere kadar çalışıp, LEGO’dan bir fatura yazdırma cihazı geliştirdiğini anlatmıştı. Bu girişimcinin maker/hacker mantalitesi beni çok etkilemişti ve daha sonra bu girişime yatırım yaptık ve şu anda portföyümüzdeki en hızlı büyüyen girişim. Bu tarz detayları saklamamak ve etkileyici ama gerçekçi bir hikaye anlatmanın çok yararlı olduğunu düşünüyorum. Yatırımcı toplantıdan çıktığı zaman heyecanlı değilse, yatırım yapma şansı çok düşük oluyor.

Herşeyi bırakıp, tüm risklere rağmen, bu girişimci ile beraber çalışmak istiyor muyum? Şirketin vizyonu ve potansiyeli beni ilk toplantı sonrası ne kadar heyecanlandırıyor?

  •  4-5 sene içerisinde, hızlı büyüyüp, çok büyük bir değer yaratma (en az $100M), pazardaki çok önemli bir sorunu çözme ve pazarında lider olma amacı olması. ‘Lifestyle’ girişimciler ve daha yavaş büyüyen ya da büyümeyi hedefleyen girişimler ilgimizi çekmiyor.

goap

Yavaş büyüme hedefinin dışında, Fırat İleri’nin girişimcilerden duyduğu ancak girişimcilerle ilgili olumsuz not vermesine neden olan alışkanlıklar şunlar:

  • NDA imzalamadan, sunumu, rakam ve dataları paylaşmaktan çekinilmesi.
  • Birden fazla fikir ile gelmesi ya da çok erken aşamada, mevcut odaklandıkları iş alanı dışında, yarattıkları ürünün uygulanabileceği onlarca farklı alanı listemeleri. İlk olarak, yaptıkları alanda en başarılı ve en fazla pazar payı olan oyuncu olmayı hedeflemek ve daha sonra yolda, diğer dikeyler hakkında planlar kurmak bana daha mantıklı geliyor.
  • Biz’ yerine çok fazla ‘ben’ demesi. Takım oyuncusu olmayan ve takımın katkısına değer vermeyen, egosu yüksek ve her başarının arkasında kendi olduğunu düşünen girişimci profili.
  • Rakip şirketler hakkında bilgi sahibi olmaması, yeteri kadar araştırmaması, rekabetin olmadığını düşünmesi ya da rakip şirketler hakkında çok bilgi sahibi olmasa da, çok başarısız olduklarını iddia etmesi. Girişimcinin, kendi pazarını bizden en az 10x daha iyi bilmesi gerekiyor.

Fırat İleri yazı dizimizde bugüne kadar yer verdiğimiz diğer yatırımcılar gibi, girişimcilere, yatırım almayı yolun sonu gibi düşünmemelerini tavsiye ediyor. Bununla birlikte gözlemlediği diğer yaygın yanlışları şu şekilde aktarıyor:

  • Yatırım almanın başarı olduğunu düşünen girişimciler var. Tam tersi iş asıl ondan sonra başlıyor.
  • Yatırımcılarından, ileride de ATM’den para çeker gibi, yatırım alabileceklerini düşünmeleri. Yatırımcınızın fonunun büyüklüğünü, tekrar yatırım yapmak için hangi kriterlere önem verdiğini, ne beklediğini önceden konuşmakta fayda var. Şirketi 3 ay sürdürebilecek paranız kalmışsa ve hiç yatırım aramamışsanız, mevcut yatırımcınız ile bu durumu değerlendirmek için çok geç kalmışsınız demektir.
  • Sadece fikirle, takım kurmadan ve fikri hayata geçirmeden, yatırım alabileceğini düşünen çok fazla girişimci var.

Peki girişimciler işe başlarken, iş planlarında yatırıma yer vermeli mi? Fırat İleri ‘nin görüşü, girişimcilerin (özellikle ilk girişimini kuran girişimcilerin), ‘Kesin yatırım alırım’ diye bir işe başlamaması yönünde. “Yatırım almadığı durumda, product-market fit (ürün-pazar uyumluluğu) yakalayana kadar, ne kadar ayakta kalabileceğini değerlendirip, ona göre yola çıkmalı”. diyor İleri.

Yazı diziminizin tamamı için bağlantıyı izleyebilirsiniz.

Yorumlar (15)

  1. Kalıplaşmış öneriler, yorumlar, tavsiyeler.. Bakın diğer yatırımcılara yüzde 80 aynı kelime ve ifadeler. Biri biryerlerden birşeyler okuyor sonra gelip hepsi aynı tavsiyelerde yorumlarda bulunuyor. Neymiş efendim vizyonmuş, hikayesiymiş, planıymış. Facebook’un hikayesini 15 yıl önce duysaydınız ilginizi çekerdi sanki.

    Diyelim ki benim bir girişimim var ve hiçbir vizyonum ve hikayem yok ama aylık 1 milyon TL üzerinde ciro yapıyor. Ciromla mı ilgilenirsiniz hikayemle vizyonumla mı.

    Şu webrazzi’de bugüne kadar doğru düzgün yol gösteren bir yazı okuyamadım. Hep büyük konuşmalar sonrasında iflas.
    (Suç webrazzi’nin değil)

    Cevapla
    • Tum yatirimcilarin ortak tavsiyelerinin oldugunu cikarimini yaptiktan sonra bunlarin ne kadar degersiz fikirler oldugunu dusunmek bu yazi serisinde benzer tavsiyelerin vurgulanmaya devam edilmesi gerektigini kanitliyor.

      Cevapla
    • 1 milyon tl uzeri ciro yapan her sirket yatirim alsaydi, cok daha fazla yatirim haberi okurduk?

      Cevapla
  2. Yatırımcıların girişimcilerde aradıkları özellikler iyi hoşta öncelik para için gelmesinler diye eleştirmeleri çok yanlış..Sizler mevcut paranıza değer kazandırmak için iyi bir iş/iş fikri arıyorsunuz, girişimci de olmayan/az olan parasına değer kazandırmak için bulduğu iş fikrini hayata geçirip hayatına devam etmek istiyor..Bunun içinde karşılıklı toplantı yapıp karşılıklı birbirinizden para bekliyorsunuz..Girişimciler hiç diyor mu yatırımcılar bize yüksek beklentiyle gelmesin diye…Herkes menfaatinin peşinde .. Fikri iyi olmayan yatırımcıları kandırıp para alabilir miyim diye gelenlerde oluyordur ama yılların tecrübesiyle tipinden anlarsınız diye düşünüyorum..Bu tip insanlarla gerçek girişimcileri aynı kefeye koymayalım lütfen zira girişimcilik kelimesi anlamını kaybediyor …

    Yukarıda fırat bey’in bir kaç cümlesi var..4-5 yıl içerisinde $ 100 M değer yaratacak bir şirket haline gelebilecek girişimcilere yatırım yapmaları bir de erken dönem yatırım yapıp köşe kapma düşüncesi bu ifadelerde sizlerin girişimcilere ilk para gözüyle bakmanız anlamına geliyor..Ama hayaller facebook gerçekler armut…Armut yöneticisi sanırım, erol bey diye birisinin bir yorumu vardı…türkiyede ilk 800 site arasındayız yemek sepeti 200. diye..Karşılaştırma ve tatmin olmaya bakarsak ilker bey biraz söylediklerinden fedakarlık yapmış gibi duruyor…Kısacası Türkiye şartlarında artık gerçekçi olma vakti gelmeli..Yatırımcılar hayalleri olan ve azda olsa kazandıran girişimcilerede destek vermeliler..Kaç yıldır düzenlenen girişimcilik etkinlikleri ve toplantıları var..Binlerce kişiyle görüşüyorsunuz ama çıkan sonuçlar ortada…Girişimcilerin yatırımcılardan beklentileri adlı bir yazı dizisi bekliyoruz…Webrazzi yetkililerine duyurulur…

    Cevapla
  3. Buradan da açık olan bir şey var, girişimciler öncelikli olarak kendi kaynakları ile bir şeyler ortaya çıkarmalı ve kendi ayakları üzerinde durmalılar. Daha sonraki aşamada işler yoluna girerse bu tür yatırımcılar kendi kapılarını çalmalı, aksi halde burada gördüğümüz gibi hem dünya, hem de ülke gerçekleriyle ilgisiz, ama yatırım kitapçıklarında yeralacak teorik cümlelerle çok yazı yazılır.

    Hele arada okuyoruz, 15-20 kişi biraraya gelip bilmem ne business angels türü adı afilli ama içi boş gruplaşmalarda 500K düzeylerinde yatırımlar yaptılar diye haberleri. Bunlarla hiç boşuna zaman harcamayın, gidin Sanayi Bakanlığı veya Tübitak’a, oralarda yeteri kadar işe başlama amaçlı yatırım seçeneği herkese sunuluyor. Yoksa bu tür dayatmacı şirketlerin vereceği 1 milyon lira ile hem kendinizin, hem de girişiminizin geleceğini ipotek altına almanın bir alemi yok.

    Cevapla
  4. Fatih Yılmaz |

    Konu güzel, konuklar güzel, yazı dizisi güzel… Yalnız, herkesin malumu olan şeylerin tekrarını okumak sıkıcı olabiliyor.

    Şu “Birden fazla iş fikri ile yatırımcı yatırımcı gezen, GİRİŞİMCİ ismini lekeleyen kişiyi” bulup cezalandırmak gerek..
    Her yerde karşımıza çıkıyor ama hiç bir sunumda “bunu beğenmediyseniz size şunu vereyim” diyen bir girişimci görmedim, duymadım.

    Yoktur diyemem ama bu kadar da abartılmaz ki! herkesin ağzında.

    Katılanlar ????

    Cevapla
    • Hakkaten ben de bu olayı çok duyuyorum. Bu kadar sık görülen bişey midir? Acaba bu seri girişimci geçinen arkadaşlardan mı bahsediyorlar? 3-5 ayda bir yeni bir girişim deneyen bu adamlar, her seferinde yatırımcının kapısını mı çalıyorlar?

      Cevapla
  5. 4-5 yıl içinde 100 milyon değerleme.. Ne bir fikir sunarım, ne de maalesef bu beyefendiyi dikkate alırım. Ebidtan kaç, profitin ne? Yıllardır işin içindesin, kaç yüzmilyon dolar yaptın diye sorarlar adama.

    Eğer, yatırımcı yatırım yapacağı adamı seçiyorsa, girişimci de yatırımcıyı iyi seçmeli. Olay para ise,işinize güveniyorsanız, gidin bankaya %10-11le kredi çekin daha iyi. Daha az verir, daha çok kazanırsınız.

    Ucuz paralara, hayallerinizi ve kişiliğinizi satmanıza gerek yok. Ten uyuşmaz.

    Yahu yine de şuna hakketen çok güldüm,” 4-5 sene içerisinde, hızlı büyüyüp, çok büyük bir değer yaratma (en az $100M), pazardaki çok önemli bir sorunu çözme ve pazarında lider olma amacı olması. ‘Lifestyle’ girişimciler ve daha yavaş büyüyen ya da büyümeyi hedefleyen girişimler ilgimizi çekmiyor.”

    Gram Games’e 600K vermişler, Armut’a ne verdiklerini bilmiyorum. Kallavi bir yönetim kurulu oluşturmuş, her birine %1 versen girişimciye bişey kalmamış zaten. Diğerlerine bakmadım, bir taksi çağırma uygulaması, bir yemek olayına girmişler sanırım. Baya da girişimci ve inovatif işler(!). 600 bin verip de 100 milyon bekleniyorsa, sayısal loto oynarım daha iyi, ya da iddiada daha iyi kazanırım.

    Hakketen gülüp geçiyorum ve üzülüyorum, yazık, gencecik çocuklar okuyup hayal kuruyor bu abilerine inanarak… Sonra da tüm hayaller yerle bir..fora!

    Geç kardeşim geç!

    Cevapla
    • altına imzamı atarım

      Cevapla
    • Turkiye’de cok fazla bos muhabbet var, adamlar yaziyor, birseyler katmaya calisiyor, siz bos muhabbet yapiosunuz. bu kafa ile bizim ulkenin gelecegi ic acici degil. adam 100 milyon degerleme diyor, sen 600bin’e 100 milyon kazanmaktan bahsediyorsun. bankadan kolayca %11’e 1 milyon tl kredi alabiliyor mu girisimciler? 50bin – 100bin’e buyuk is kurulur mu? yonetim kuruluna %1 kim veriyor, neden veriyor? 80 kisilik bir yonetim kurulu mu var da girisimciye hisse kalmiyor? bu yorumundan cikarmamiz gereken sonuc ne? 100 m degil, 10m a yatirimcilar tatmin mi olmali? turkiyede yok mu 100milyon luk internet sirketi, ya da kurulamaz mi?

      Cevapla
    • Bugüne kadar okuduğum en iyi yorum. Tebrikler…

      Cevapla
      • Bence de, agzina saglik Ahmet! Ayni duygular icerisindeyim… Her yatirim haberinin altinda da benzer bir goygoy var. Bu site wordpress’le yazilmis, nasil bir yatirim bu, yatirimci salak mi vs. diye yorumlar okumaktan biktik. Herkes artik birseyler ogrenmeye calisip, nerede yanlis yaptigini ve neden yatirim alamadigi dusunup deger yaratmasi gerekiyor. Yoksa yerimizde sayariz.

  6. Harbiden ha;

    tuttur’da sykn1977 (Reklam yapmıyorum adamı zaten tanımıyan yok 70 bin küsür takipçisi var. Adamın kuponlarına 1000 kişiden az kişi oynamıyor.) Her neyse, basket maçları yapıyor eleman baya kupon tutturuyor 3 maç 4,91 çarpanlı. Genelde 4-5 kupon yapıyor bültene. 20 binden girerek başlasan zamanla arttırarak, 4 senede harbiden kazanma ihtimalin var. Hemde bahisden ve maçlardan anlamana da gerek yok.

    Şaka bir yana

    “4-5 yıl içinde 100 milyon değerleme.. Ne bir fikir sunarım, ne de maalesef bu beyefendiyi dikkate alırım. Ebidtan kaç, profitin ne? Yıllardır işin içindesin, kaç yüzmilyon dolar yaptın diye sorarlar adama.”

    Cevap vereceğini sanmıyorum ama bende sorayım bakim. Kaç yüz milyon kazandınız bu güne kadar?

    Cevapla
  7. Ahmet Yılmaz |

    Bir de su NDA hikayesi var. Yok NDA isteyen girisimci heveslerini kaciriyomus napsin efendim yatak odasini da mi acsin zavalli girisimciler!

    Cevapla

Bir Cevap Yazın