x

Teslimat işi yapan internet girişimleri gerçekten “unicorn” olabilir mi?

kurye-kargo

Son dönemde Tazedirekt’in kapanması bizim için ses getiren bir gelişme oldu ancak küresel pazarda adrese teslim iş yapan girişimlerin geleceği soru işaretlerini de beraberinde getiriyor. Kimi analistlere işin rengi pek de göründüğü gibi değil.

Londra merkezli Edison Investment Research araştırmacılarına göre durum eşekleri unikorn olarak görmek kadar kötü. Kurye veya vale ile iş yapan girişimlerin finansal bilgiler vermek konusunda çekingen olduğuna da dikkat çekiliyor. Yemek siparişinde Postmates modelini uygulayan Deliveroo da duruma bir örnek gösteriliyor.

Hatırlatmak gerekirse bisikletli kuryelerle yemek dağıtan Deliveroo, 2015 yazında 70 milyon dolar, 2015 sonunda ise 100 milyon dolar yatırım almıştı. Ancak karlı olup olmadığı konusu bilinmezliğini sürdürüyor.

Analistlere göre bu girişimlerin sıkıntısı çalıştırdıkları operasyon ekibiyle ilişkili. Yani sipariş ekibi sipariş alsa da almasa da maaşını alıyor. Üstelik her taşıyıcının kapasitesi sınırlı ve finansal bir verimlilik artışına gitmek pek mümkün değil.

SpoonRocket, Luxe, Zirx, Valet Anywhere, Caarbon, Vatler gibi girişimlerin küçülmesi veya kapanmasına ek olarak 2016’da daha fazla olumsuz gelişme göreceğimiz de düşünülüyor. Çok parası olan büyük girişimlerin ayakta kalabileceği ve rakiplerini alarak ayakta kalabileceğine işaret ediliyor.

Kârlılığı yakalamak kolay değil

Edison Investment Research araştırmacılarına göre bu alandaki bir girişim, yüzde 60 oranında veya en yakın rakibinin 2 katı pazar payına sahip olmalı. Aksi takdirde tutunması zor gözüküyor. Keza bu girişimlerin aldığı taşıma komisyonu oranları da karlılığı etkileyen faktörlerden biri olarak görülüyor.

Aslında akıllardaki şüpheler genel olarak paylaşım ekonomisi girişimlerine kadar uzanıyor ama bu konuda pazar yeri modelindeki Airbnb gibi girişimlerin en azından diğerlerinden daha şanslı olduğu söylenebilir. Accel Partners yatırımcılarından Fred Destin en azından ilk bir kaç yıl karsız ayakta kalmanın mümkün olabileceğini düşünüyor.

Hatırlayacağınız üzere Tazedirekt’ten önce Yemeksepeti.com da kendi lojistik ağını kurarak başladığı yöresel gıda ürünleri girişimi Lokum.com’u kapatmıştı. Daha önce yazdığımız Kahvenkapinda.com adlı girişimin sitesi şu anda ‘güncelleniyor’ modunda. Muhtemelen daha fazla örnek de bulabiliriz. Küresel çapta ise Ola Cabs’ın bir yıl kadar denediği yiyecek ve market ürünü teslimatı işini sonlandırması hatırladığım en büyük örnek.

Toparlayacak olursak, Postmates ve Türkiye’de Getir‘in başarılı bir çizgi yakaladığını görüyoruz, fakat kendi lojistik ağı veya kurye ile teslimat yapan girişimlerin operasyonel masraf kalemine çok dikkat etmesi gerekiyor. Zira SaaS girişimlerinin ölçeklenebilir büyüme denkleminin işlemediği bir alandan söz ediyoruz ve belli bir ivme yakalanmadığı takdirde sürecin başarırsızlıkla sonuçlanması işten bile değil.

Görsel Kaynak: Shutterstock

Yorumlar (5)

  1. Gordugum en kotu analiz yazisi. Oncelikle sunu soyliim, UPS deliv.co’ya gecen ay 28M dolar yatirdi, gecen sene Loggi 13M, Rapiddo 5M , Zipments totalde 2 roundda 7M aldi bunlar sadece birkac ornek. Butun bu VC ler yatirimlarini amatorce DD sureci yapmadan, karlilik gormeden mi yapti diyorsun? Uber bu is berbat oldugu icin mi Uber Rush olarak yeni bir giris yapti? Bir konuda haklisin, tazedirektin bayisi kendi uzerine envanter alarak aylik costlarini cok arttirmasi ile oldu ama bu noktada getir i basarili gostermissin ki 270 calisani, 30 araci , 20 den fazla deposu ile aylik cost u 2m tl ve aylik kar i 150 bin tl. Envanterin kralini kendinde tutan ve kendini batmaya cok yakin getiri parlatmadami amac neydi anlamadim. Sunu demedigin icin yine yabkissin, “arkadaslar globalde basarili olan delivery startuplarinin hepsi crowd source ve share economy modelleri, siz de birsey yapacaksaniz eger getir’in kapgel’in tazedirekt’in modellerinden uzak durun, kendi bunyenizde calisan barindirmadan mobil app ile freelance motorkuryeleri crowd source mantiginda kullanin” desen anliycam. Hem sabit maas alaran delivery personelini barindirmanin karliligi oldurdugunj soyleyip hem de 270 calisana ragmen gunde 1500 transaction (her transactionda karlilik max 2 tl) gibi komik bir rakam yapan getir i parlatman akillsra baska birseyler getirmis.

    Cevapla
    • Fırat Demirel |

      Sanırım çok analiz yazısı okumamışsınız. Getir’i parlatmak istesem bunu farklı bir şekilde yapardım. BuKurye’nin kurucu ortağı olduğunuz için duygusal yaklaşıyor olmayasınız?

      Cevapla
    • Hiçte kötü olmayan analiz yazısı. Kurye işi yapan bu firmaların aldığı yatırımlarla karlılığı yakalayabilecek mi konusu hakkında henüz belirsizliklerin olduğu üzerine yapılmış bir analiz çok önemli. Bu konu hakkında Türkiye’de birilerinden özellikle Webrazzi’den bir yorum almak oldukça da değerli.

      Cevapla
  2. Benim bu teslimat işi hakkında çok kritik bir sorum var. Teslimat işi listeleme/satınalma işinden ayrı bir iş olarak mı düşünülmeli yoksa ikisi bir olarak mı uygulanmalı? Yani geleneksel kargo firmaları sizin aldığınız ürünü sadece teslimattan sorumlu.

    Yani piyasayı ve bu piyasanın geleceğini listeleme/satınalma işini ayrı yapan, teslimat işini bağımsız, ayrı yapan firmalar olacak şekilde düşünebilir miyiz? Yoksa ikisi beraber olursa mı anlam kazanıyor? Ayrı ayrı düşünülürse ne olur?

    Cevapla
  3. Eğer paraları var ve iyi organize olurlarsa teslimat işi yapan girişimlerde unicorn olabilir. Ama gereğinden fazla yorulurlar. Bence buna hiç gerek yok.

    Ha bu arada; eTicaret’le uğraştığım dönemde bir kuruş para kazanamayıp Kargo, Kurye firmalarına çok güzel cirolar bıraktığımı söyleyebilirim :-}

    Bu bağlamda; Geliştirecekleri yeni teslimat modelleriyle, bu işi hamallık olarak görmeyen, yere düşen kutuya tekme atmayan, amelece değilde biraz daha modern bakış açısına sahip, sektör + firmaya özel bir hizmet kapsamını sunabilecek bir teslimat girişimi unicorn olabilir.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın