x

Türkiye’de ihtiyacımız olan ‘seri girişimci’ tipine dünyadan örnekler

seri girisimciTürkiye’de girişimcilerin mümkün olduğunca hisse satışından çekinmeden çıkış yapmaya yönelmesi gerektiğinden bahsetmiştik. İlk aşamada herkes fikrine aşık olur ama sahaya çıktıktan sonra bunun bir aşk işi olmadığını görmek lazım.

Sözü uzatmadan Türkiye’nin bugününe göre yorum yaptığımın altını çizmek istiyorum. Yani şu aşamada Türkiye’de mümkün olduğunca iyi işler yapıp güvenilir ellere teslim etmeli ve yenilerine başlamalıyız.

Bu noktada Arda Kutsal’ın ‘büyük şirketler için satın alma yapma zamanı‘ yazısını hatırlamak gerekiyor. Aslanoba Capital‘in internet sektörüne girişi tartışılabilir olsa da bir çok girişime yatırım yapmasını Türkiye pazarı için bir şans olarak görüyorum.

Sadede gelelim. Türkiye’de ‘seri girişimcilere‘ ihtiyacımız var ve biraz da bu konuda örneklerden bahsetmek gerekiyor. Bulunduğu noktaya pek de kolay gelmeyen bir kaç örnekle başlayalım;

Richard Branson: “İş fırsatları otobüsler gibidir, her zaman bir başkası gelir.” sözünün sahibi olan Branson, 12 yaşında çam ağacı satarak iş hayatına atılmış.  Gençliğinde çeşitli işler yapmaya devam etmiş ve bir kayıt stüdyosu açtığında ‘ilk milyon dolar’ını kazanmış. Dünyaca ünlü Virgin Airlines’ı kurması ise ona ‘ilk milyar doları’nı kazandırmış.

Yeni işler yapmayı bir tutku haline getiren Branson, şimdiye kadar tatil paketleri satmak, sıcak balon uçuşu kiralamak, radyo kanalı açmak, Vodka ve kola üretmek, tren, taksi ve motosiklet hizmeti sunmak, kan bankası açmak ve son olarak uzay turizmine el atmak gibi birbirinden farklı işlere imza atmış.

Mark Cuban: 12 yaşında çöp torbası satan Cuban, ilk milyon dolarını bilgisayar danışmanlık firması kurarak kazanır. Webden spor yayıncılığına başlamak ise ona milyar dolarların kapısını aralar. Broadcast.com şirketini 1999’da Yahoo’ya satarak spor kulüpleri satın alıp onları ünlü yapar. Televizyonculuğa el atar.

Halen Dallas Mavericks sahibi olan Cuban, sinema salonları işletmeciliği de yapıyor.

Eric Lefkovsky: Groupon’un kurucularından biri olarak tanınsa da 18 yaşında halı satan bir gençti. Promosyon ürünleri için bir pazaryeri kurarak ilk milyon dolarını, Groupon ile ilk milyar dolarını kazanmış. Bu iki işin arasına da baskı tedarik firması, lojistik işi ve bir reklam yazılım şirketi sıkıştırmış.

Lefkovsky, Andrew Mason’ın gönderilmesinden sonra Groupon CEO’luğunu devraldı. Borsaya açık büyük bir şirketin yöneticisi ama her an yeni bir şeyler yapabilir.

Elon Musk: En popüler ve beğenilen seri girişimcilerden. 12 yaşında video oyunlar yazması ona içerik yayıncılığı yazılımından ilk milyon dolarını kazandırmasını sağladı. Ardından Paypal’in kurucularından biri oldu ve eBay, Paypal’i satın aldıktan sonra SpaceX ile ilk özel uzay taşımacılığı işini başlattı.

Bununla yetinmedi ve yenilikçi elektrikli otomobiller üreten Tesla Motors‘u kurdu. Ardından güneş enerji paneli işine el attı. Ne zaman duracağı bilinmiyor.

Listeyi internet odaklı işler çıkaran seri girişimcilerle uzatalım;

  • Sean Parker:  Plaxo, Napster, Facebook, Causes, Founders Fund
  • Peter Thiel – PayPal, Founder’s Fund, Clarium, Palantir
  • Evan Williams:  Pyra Labs, Twitter, Medium
  • Mike Cassidy:  Stylus Innovation, Direct Hit, XFire, Ruba
  • Elon Musk:  Zip2, PayPal, SpaceX, Tesla Motors.
  • Nick Grouf:  Firefly, PeoplePC, SpotRunner
  • Jack Dorsey:  Twitter, Square, Super.me
  • Mark PincusTribe.net, SupportSoft, Zynga
  • Marc Andreessen: Netscape, Opsware, Ning, Andreessen Horowitz
  • Jason Calacanis: Silicon Alley Reporter, Weblogs Inc., Mahalo, Launch, OAF/TWI
  • Wayne Huizenga – Blockbuster, Waste Management, Auto Nation.  (3 farklı endüstride 3 tane Fortune 500 şirketi çıkarmayı başarmış)

Bu listeyi uzatmak veya bu yolda başarısız örnekler bulmak da elbette mümkün ama bir sonraki yazıda Türkiye’deki seri girişimcileri derlemek üzere burada duralım. Aklınıza gelen yerli/yabancı seri girişimcileri yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Kaynaklar: Brandongaille (Türkçesi), Quora

Yorumlar (16)

  1. Risk almaktan ve basarisiz olmaktan korkmayan bir toplumsal yapi ve is kulturune sahip oldugumuz zaman bizde de bu tarz girisimcilerin sayisi artar diye dusunuyorum.

    Cevapla
  2. 25 yaşındaki ITU M.Mühendisi öğrencisinin tek hayali askerden sonra büyük bir firmaya kapağı atıp, orada hiçbirşey üretmeden mühendisçilik oynamak oldukça girişimcilik filan olamaz. Örneğin şu akıllı saat “pebble” arduino ile yapıldı. Bugün birçok üniversite öğrencisinin en azından aynısını yapabilir olması gerekiyor. Ama tek dertleri Xbox alıp işten sonra akşam oynamak olan insanlar bunu elbette beceremezler. Tam aksine hobbyciler mühendislerin yapamadıklarını internetten öğrendikleri ile yapmaya çalışıyorlar ve bunu da başarıyorlar.

    1980 darbe döneminde dahi bilgisayar dergisi çıkartmaya çalışan, kitaplar yazan insanlar varmış. Adı olan bir firmaya girip çalışmayı akıllarından bile geçirmemişler. Şimdiki nesil rahatlık ve imkanlar içinde olmasına rağmen yeterli çabayı göstermiyor.

    Örneğin şu en son IHA’yı tasarlayan ekip(Bayraktar) model uçak hobisini girişime çeviren bir aile.

    Dolayısıyla; Makine mühendisinin hayali makine üretmek, elektronik mühendisini hayali yeni bir kart tasarlamak, bilgisayar mühendisinin hayali program yazmak, özel sistemler tasarlamak (Kasa toplamak değil) olmadıkça buralardan yeterince girişimci çıkmayacak.

    Cevapla
  3. Bizde çok başarılı olan girişimciler, webrazzi den ödül alıyor. Ancak hepsinin tek girişimi var. Biraz da onları iğneleyin. Bir Elon Musk mı yoksa, Türkiye’nin en büyük ilk 50 giriminde olup, başka girişim denemesi yapmayanlar mı?

    Cevapla
  4. Bu sadece girişimcilere atfedilmemesi gereken bir problem. Bu ekosistem problemi. Çok az girişimci, meteliğe talim ettiği, mahkemelerde ifadeler verdiği, vergi ve SGK borçlarıyla cebelleştiği yıllardan sonra birkaç milyon dolarlık bir exiti bulunca aynı şeyleri baştan yaşayacak enerjiyi bulabiliyor.

    Bir de bunun üstüne birçok kişiyi yönettiğin bir yapıdan, kendi paranı yakarak, baştan başladığın, herşeyi tekrar kendin yapmak zorunda olduğun bir yapıya dönmek mental olarak da kolay değil.

    Yatırımcı tarafı da yüksek değerlemeli seri girişimcili şirkete nispeten yüksek değerlemeden girmek yerine, düzgün bir iş geçmişi olan 3-4 gence ufak yatırımlarla büyük hisseler peşinde koşuyor, bizim seri girişimci de bundan tatmin olmuyor.

    Peki yurtdışında bu böyle mi? Elon abimiz dışında çoğunlukla böyle. Yatırım fırsatı arayan yatırımcı bolluğunda, exit i olan girişimci zaten aradığı fonu bulup, iyi adamla düzgün şirket organizasyonlarını kurabiliyor.

    Cevapla
  5. Turkiyeden girisimci cikmamasinin nedeni, girimsiyi en basinda bezdiriyor bizim insanimiz.
    Cevreden gelen tepkiyi gecerek, tepkinin buyugunu gosteren dev sirketlerden bahsetmek istiyorum. Bir yenilik yada bir hizmet gelistiriyorsunuz eger bu yenilik ulkemizde firmalardan birinin tekerine tas koyuyorsa o yeniligi asla devam ettiremezsiniz! (Arkadaslarim ve benim basima geldi. Cok buyuk tehditlerle karsilastik.) ise baslamadan sizi yildiriyorlar. Internet girisimi yapiyorsunuz sizi rakip olarak goren buyuk firmalar sitenize saldiri yaptiriyorlar. Eger bunu bir sekilde bertaraf ederseniz. sizi direk tehdit ediyorlar.
    Oncelikle girisimciyi korumamiz lazim ulkemizde. Girisimci oksuz girisimci yetim ulkemizde kimsesiz!
    Eger taslari yerinden oynatacak bir girisim yada yenilik buldu iseniz ulkemizde tehlikedeniz. Bunun gibi bircok nedenden dolayi ulkemizden cok girisimci cikmiyor. Genclerimiz iyi kotu bir maasim olsun basim agrimasin diyor.

    Cevapla
  6. Tekstil atölyemi 2011 yılında 5 bin lira sermaye ile açtım. Bugünkü ederi 70 bin tl. Amacım fason çalışarak bir miktar para kazanmak sonra markalaşmak idi. Bugün fit&colors’ın yaptığı şeyi ben dört sene öncesinden planlamıştım. Nihayet hazır olduğumda bir yatırımcıya mail attım ve o yatırımcı 6 ay sonra gidip fit&colors’a yatırım yaptı. Neden bilmiyorum, umrumda da değil.

    Tekstil’de sıkıştıkça başka çıkış yolu aradım, bulamadım başarısız olmak üzereyim. Son bir çırpınış ile solempet.com’u açtım fakat düşük reklam bütçesi ve dropshipping ile bir yerlere varmak da çok zor. Burada şunu anlatmak istiyorum; ülkede para kazanmak yeterince zorken aileden destek almadan herhangi bir girişimi başlatmak çok daha zor. Atölyeyi 20 yaşımda iken açtım. Üç yıl geçti aradan. Üç yıldır insanlara lanet ettiğimle kaldım ve açıkçası bu bana kişisel gelişim anlamında da çok az şey kattı. Bu yüzden artık yatırımcı aramayı falan bıraktım. Yatırımcılar da o kadar fukaraki asla kesin getirisi olmayacak risk grubu yüksek sektörlere yatırım yapmak istemiyorlar. Yani zengin görünüyorlar algıyı iyi yönetiyorlar sadece.

    Türkiye’de bu işin asla düzgün yapılamayacağına inandım. Buradaki borçlarımı ödeyip İngiltere’den bir tedarikçi bulup solempet.com’u İngiltere piyasasına da açacağım ve bu ülkeden defolup gideceğim.
    Sİz burda martaval okumaya devam edin.
    Ancak başkalarının zenginliklerini okuyup imrenin, su ceo’larını mükemmel yatırımcılarmış gibi tekrar pazarlayın sadece garantili iş modeli olan bikaç garanti girişim bu yatırımcılardan faydalanabilir, gerisi hikaye.
    Memur zihniyeti en güzeli, çünkü herkesin içine yerleşmiş vermeden alma algısı. Bu yüzden bu ülkede üretmeye değer hiçbir şey yok. Çok iyi biliyorum çünkü biz “iç piyasa” malları ucuza, ithalat mallarını ise “pahalıya” dikeriz. Kendimize ecnebiden daha az değer veririz işte. Ülkecek böyleyiz çünkü.

    Cevapla
  7. Alper Şimşek |

    Bize dayatılan klişeleri aşmayı başardığımız gün, en azından gençler olarak bir şeyler yapmaya başlayabiliyoruz. Klişeler ise; önce bir üniversiteye gir, önce bir okulunu bitir, önce bir işe gir paranı kazan, önce bir aileni kur, önce önce önce … bu liste böyle uzayıp giderken bizde kendimizi sürekli kanıtlama ihityacı hissediyoruz. Çünkü bir işe başlarken ya çevrendeki sesleri duymamazlıktan geleceksin ya da sürekli onlarla uğraşmak zorunda kalacaksın, ki ikiside yeterince yorucu. Bunları aşmış insanlar tabiki var ama o kadar az sayıdalar ki örnek oluşturamıyorlar. Üniversitelerimizde de teşvik etmekten çok soğutucu argümanlar ile karşı karşıya kalıyoruz. Konferanslar oluyor, insanlar geliyor kabul ama o kadarla kalıyor. Ben 20 yaşındayım ve bir şeyleri denemek başarmak veya başarısız olmak için çok güzel bir yaştayım (telafisi olabilecek bir yaş). Başkalarının da en azından bu gözle bakmasını isterim. Eğer belli başlı bazı şeylerin üstesinden gelmeyi başarabilirsek çok fazla genç yeni girişimlerde bulunmak istiyor. Sadece sesimizi çıkarıp bazı şeylere karşı çıkmaktan ve başarısız olmaktan korkuyoruz.

    Cevapla
  8. M3 works kurucusu erdem genç sanırım Türkiyedeki seri girişimcilerden. Araştırın derim.

    Cevapla
  9. Girisim ve girisimciler sadece ulkenin batisinda degil anadolunun icinde de mevcut.Webrazzi bence ulkenin iç kesimlerinde de arastirmalara girmeli.Ayrica seri girisimciden çok seri yatirimcilar cikmali ortaya.Ulkemizde her sene yuzlerce girisimci nasil olunur ,girisimcilerin izlemesi gereken yol ivir zivir vs vs doldu.Bence %50 girisimci nasil olunur egitimi yapilirken %50 de sermayederler ufku acik seri girisimci nasil elde edilir pozitif projeler ortaya cikaran girisimlere ne boyutlarda yatirim yapilir ve yatirimin karsiliginda ne gibi yararlari olur diye egitim ve seminerler verilse iyi olur.Ulkemiz girisimci okyanusu adeta ama yon veren yatirimci yok! Simdi bu yazimi okuyan belli basli kisiler ben varim yada hasan bey var vs diyecek ama bu sadece bir kesim yada cevreyle olacak is degil.Ayrica o belli basli kisilerden yatirim almak icin projen de iyi olmasi yeterli degil cunki ulkemizde halen ahmetin,mehmetin selami var yada onerisi var psikolojisi yer almakta.Girisimci ner ne kadar risk aliyor ise yatirimcida o riskleri almali bence vs vs aorun cok yani bu alanda.Suanda hayli hazirda oturmus gelir elde etmeye baslayan projelere yatirim var ulkemizde kimse risk adi altinda elini tasin altina atmiyor malesef.Sahsen ben bir kac ay sonra silikon vadisine gidecegim yoksa bu ulkede ozellikle anadoluda imkansiz gibi bir durum yatirim…

    Dusunce yada oneri degil sahsen bizzat deneyimlerin dile getirilmesi diyebilirim…

    Cevapla
  10. Herkesin bir hayali var girişim yapmak hayallerini gerçekleştirmek ister ama buna maddi ve coğrafi etkenlerin büyük etkisi var. Bu işe devlet el atmalı büyük şirketler desteklemelidir. En büyük projeler yine büyük firmalardan çıkıyor. Sıradan bir girişimci maddi eksiklikten hep kıyıda hayallerini suya düşürerek yaşıyor.

    Cevapla
  11. Sevgili bselimb adeta yıllardır görmediğim ama farklı yerlerde benzer çileleri çeken kardeşim gibisin, oto yedek parçadan gıda analiz cihazı ithalatına gayrimenkulden organizasyon alanına çikolata şelalesinden kebapçıya, son olarakta yurtdışından direk ürün tedarik etme hizmetine kadar bir çok alanda girişimlerim oldu ve ardı ardına bataklar verdim, bahsettiğin yatırımcıya 1 Ocak sabahı bir projemi tanıttım ve gayet net bir cevap aldım Projenize yatırım yapmayı düşünmüyoruz diye. 🙂 Sonrasında Kader kısmet mi dersin bilmem ama zamanında gayrimenkul için alibaba da açtığım hesabıma gelen bir maili yanıtladım, adamlar 2 gün önce programında değişiklik yapıp ziyarete geldiler bir ön görüşme yaptık ve yatırım yapmayı planlıyorlar. Proje basit şimdiye kadar hiç kimsenin satmadığı şekilde ayakkabı satacağız Bknz. zappos.com … Bu kadar uzatmadan sonra dipnot dostum kendine güvenmeye devam et bugün makarna 1.4tl suyu camiden al birde tüp bul kendine gerekiyorsa kimseye eyvallah demeden makarna yiyerek devam et başarılı olacağına inanıyorum.. Saygılar

    Cevapla
  12. Sene 2005, ODTU-makinadan mezun olacak tam 5 kişi fikir üretmeye başlar. Amaçları ise basittir; o yıllarda yeni yeni popüler olan fikir yarışmalarında (YFYİ başlangıcı) derece alarak ilk 3’e verilen büyük ödülü almaktır.. Okullarına bir çok kurumsal firma gelir ve belirli (özellikle teknolojik inovasyon içeren projeler) konularda yarışmalar açarlar. 1 yıl öncesinde, yakın arkadaşlarından birinin fikri çalınarak ödülü başka birine kaptırıldığını da bildiklerinden dolayı (bu fikir nasıl diye birilerine sorar ve sonrasında bu birileri yarışmaya habersiz katılır, 2004’de büyük ödülün sahibi olur!!!) fikirlerini büyük kurumsal firmalara sunmadan önce, yetkililerle tanışıp aklındakilerini sormak isterler. Gidip konuşurlar, elimizde sizi ilgilendirecek ve ödüle aday bir proje geliştirdiklerini düşündüklerini söylerler. Ardından da, bu yarışmanın ödül ve ödül sonrasında olacaklar ile ilgili bilgi almak isterler. Yetkili derki, birinci olursanız 10 bin dolar para kazanırsınız. ikincilik-üçüncülüğe de para oldukca azdır. Tamam, der bu 5 kafadar; diyelim ki birinciliği aldık, biz bu yıl mezun oluyoruz. Bize ekip kurarak bu projeyi hayata geçirmemizi sağlacaksınız demi? Veya herhangi bir pozisyonda kurumda çalışabileceğiz demi? diye sorarlar. Cevap oldukça basittir, Biz size 10 bin dolar veririz. Başka da bir şey yapmayız. Biranda şok olur kafadarlar, aralarından biri soru sormaya devam eder: diyelim ki bu projemizden siz 1 milyon dolar kazandınız, bize gene de bir şey yok demi? Cevap: hayır.
    Kafadarlar kendi aralarında konuşur ve derki: Bunlar bizden fikir çalmaya gelmiş, desteklemede yok, iş vermede yok. Alacağımız kişi başı 2 bin dolar. … Bu zihniyete “deli”kanlılar sinirlenir ve projeyi kimseye sunmazlar ve her iki tarafın da kazanma ihtimali olmasına rağmen kimse bir şey kazanamaz…

    Gerçek bir hikayenin sadece ilk bölümüdür!!!

    Cevapla
  13. Türkiye’de en büyük sorun güven…Bugüne kadar denediğim, giriştiğim işlerde gördüğüm kadarıyla çok büyük bir güven sorunu var, ki bu haklı bir sebep. Başta size devlet güvenmiyor dolayısıyla siz de bu güveni göremiyorsunuz. Nasıl olur da vatandaşımı daha fazla düdükleyeyim durumu var. Doğal olarak insanlara da aynısı yansıyor. Biz de onu düdüklemeye çalışıyoruz.

    Patron sizden nasıl daha fazla yararlanırım derdinde, çalışan nasıl bundan kurtulurum derdinde…Sonra çalışana da yansıyor…Hep bir tetikte durumu…

    Kabul edilebilecek tek gerçek var biz bir Orta doğu ülkesiyiz. İş ahlakımız düşük…Herhangi bir Türk şirketi olduğunda sanki kafama işlemiş, kesin bir hinlik derdinde olduğunu düşünüyorum. Mal alırken bile eğer Alman markasıysa hemen tercihim o oluyor. Bir Türk markasından aldığımda tesadüf olmasa gerek kesin bir yamukluk çıkıyor. Koskoca bir Türk beyaz eşya devi bana kazık attı. Bozuk ürünü satıp, banane yaptılar. E sonra güven kalmıyor tabi..

    Geçen gün bir Amerikan internet şirketine sorunumu yazdım adam “ne üzülüyorsun, hemen hallederiz” dedi. 15 dolarlık bir ürün yahu dedim. Gözlerim yaşaracaktı.

    İnternet sektörümüz hala bakir, ama denediğim işlerde gördüğüm gibi tam bir rezalet bakış açısı var. Nasıl olur bunu düdüklerim, olmadı nasıl bu işi kendime çekerim veya nasıl kopyalarım oldu. Sonra güç savaşı başlıyor “sen kimsin ki” alt tarafı proje zaten biz bunu düşünmüştük. Hatta ekip kurar bunun aynısını yaparım. Amerika’lıalr zaten gerizekalı:)))

    Bunu her yerde görüyoruz, arada ahlaklılar çıksa da onları da kazıklayanlar bitiriyor. İki ucu …değnek…

    Küçük bir örnek vereyim. Bir içerik sitem var ve bugüne kadar sadece yurt dışından doğru düzgün reklam aldım. Adamlar işinizi takdir ederken, emeğinizi verirken, bizim insanımız hala düdüklemek derdinde…Geçen gün bir Türk şirketi hem de milyon dolarlık, reklam için yalvarmaya kadar gitti. Adamların yerine ben utandım…”Yürüyün hadi, reklam yok size, Git Nişantaşı’da votka iç sen, dedim…Reklam bile almıyorum, çerez parası…

    Bu tür adamlar melek yatırımcı işte…Nişantaşı gecelerinde binlerce lira yer içer, sana gelince 5 liranın hesabını yapar…

    Kimse kusura bakmasın, iş ahlakımız çok düşük zor yani…Yapabiliyorsanız kendiniz yapın

    Cevapla
  14. Türkiye’de girişim maalesef vasat durumda diyebiliriz. Bunun sebebini ise küçüklere gerçek anlamda destek çıkılmaması ve girişim yatırım camiasının kendi içerisinde dönmesi olarak görüyorum. Devlet destekleri ise komik durumlarda. Devletten girişim desteği almak için bankaya teminat gösterilmesi kadar mantık dışı uygulamalara maruz kalıyoruz maalesef.
    Yukarıdaki süper örnekler kadar olmasada. Burada küçük çaplı olarak kendimi örnek verebilirim.

    1) 19 yaş : EMD Engine Spare Parts – Cummins motor parçaları markası yaratımı ve piyasaya toptan satışı
    2) 25 yaş : keyfipasaj.com – En Samimi Online Alışveriş Sitesi ( halen devam etmektedir)
    3) —- Gizlilik gerekçesiyle sıradaki projeden bahsetmemek gerekiyor : )

    Umarım ülkemizden de yukarıdaki gibi süper girişimler çıkacaktır.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın