x

Ekonomik kriz ortamının internet sektörüne etkisi

Dünyayı sarmış olan bir ekonomik krizin varlığından hepimiz haberdarız. Aynı kriz Türkiye’ye gelir gelmez tartışmaları sürüyor olsun, ben yapmış olduğumuz bir analizin genel varsayımlarını sizlerle paylaşmak istiyorum.

Öncelikle Türkiye’de dünyadaki krizin belirtilerinin 2009‘un Mart ile Mayıs ayları arasında daha fazla hissedilir olacağını ve pazarın psikolojik olarak bu dönemler arasında etkileneceğini tahmin ediyoruz.

Basında pek fazla yer almasada dünyada hergün duyduğumuz işten çıkartmalar ve bütçe daraltmalar ülkemizde de aslında kaçamak bir şekilde yapılmaktadır.

Bunun yanında şirketlerin online reklam bütçelerinde azalma gözlemlenmekte ve internet yatırımlarında da bir yavaşlamaya gidilmiştir.

Konuyu değerlendirirken sadece internet sektörünün web girişimi sahibi şirketlerini düşünmemek gerekiyor. Bu pazara hizmet veren farklı konularda da şirketlerin olası bir krize karşı aldığı önlemleri göz önüne almak gerekiyor.

Biliyoruz ki kriz ortamları bazı şirketler için çöküş sebebi olurken, bazı şirketler hatta kişiler için fırsatların habercisidir. Dünyada kriz sonrası oluşan ekonomik tabloların ve yeni oluşumların sonuçlarını geçmiş dönemlerden biliyoruz.

Sizlerle yapmış olduğumuz detaylı bir analizin genel varsayımlarını paylaşırken, aslında belki de bildiğiniz ve düşündüğünüz hususlara dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Burada paylaşacağımız varsayımlar inanıyoruz ki doğru değerlendirildiğinde birçok girişimci ve yatırımcı için fırsat ve değer yaratabilir.

Global ekonomik kriz ortamı internet sektöründe nelere sebep olacak?

1. Şirketlerin online reklam harcamaları düşecek. Dolayısıyla girişimlerin reklam gelirlerinde de düşük yaşanacak. Sadece reklam gelirine endeksli çalışan girişimlerin dikkatli olması gerekiyor.

2. Şirketlerin maliyet düşürme çalışmaları kapsamında işten çıkartmalar olduğu ve olacağı için özellikle Web 2.0 ürünlerine yeni özellik ekleme sıklığında azalma yaşanacak. Kaynakların yetersizliği ile ilgili sıkıntılar doğacağı için rekabet avantajı yaratabilecek yeni özellik ekleme çalışmalarındaki düşüş, yine kaynak sorunu sebebiyle satış ve pazarlama konularında da eksiklikleri beraberinde getirecek. Bu durum orta ve büyük çaptaki internet şirketlerini etkileyecek.

3. Küçük ve orta boyuttaki internet şirketleri kriz ortamı sebebiyle finansal sorunlar yaşayacaklar. Bu sorunları aşmak için ya yüksek oranda hisse satışı gerektiren risk sermayesi anlaşmaları ya da normalin altındaki fiyatlarla gerçekleşen şirket satışları gerçekleşecek. Her iki durumda da şirketler değerinin altında bir değerlemeye maruz kalacaklar. Bu satın almaları yapanlar genellikle büyük internet, medya ve yatırım şirketleri olacak.

4. Şirketler internet yatırımlarında yavaşlamaya gidecekler ve yeni servis oluşumlarını bekletecekler. Büyük şirketler arasında web varlıkları tarafında rekabet ortamı sakinleşecek.

5. Kişisel web girişimlerinde artış yaşanacak. Sektörde açık kalan yeni ürün fırsatını bireysel girişimciler kendi kaynakları ile dolduruyor olacaklar.

6. Yatırım şirketlerinin erken aşama risk sermayesi aktarımlarında yavaşlama olacak. Yatırımlar düşük frekanslarda devam edecek ancak yapılan yatırımlar iş modeli olan internet girişimlerinin olgunlaşma evresindeki servislerine doğru kayacak.

7. İşten çıkartmalar sebebiyle iş arayan insan sayısında artış olacak. Bu durum kariyer sitelerinin trafiğinde artışa sebep olacak. Şirketlerin maliyet düşürme çalışmalarının da etkisiyle gazete iş ilanları ve danışmanlık şirketleri ile yürütülen işe alım süreçleri online ortama kayacak ve kariyer sitelerinde trafiğe orantılı olarak ciro artışı yaşanacak.

8. Gelir modeli olmayan Web 2.0 servisleri yeni yapılanmalara gidecekler. Premium üyelik seçenekleri, yeni reklam modelleri gibi şirketlere reklam dışında gelir yaratabilecek modeller uygulanmaya başlanacak.

9. Web 2.0 servislerinin ücretli hizmetlerinden faydalanan kullanıcılar arasından hizmet iptali yapanların sayısı artacak. Bu durum ilgili sitelerin gelirlerinde düşüşe sebep olacak. (Bu kapsamda değerlendirme yapılırken satın alınan hizmetin içeriği önemlidir. Kullanıcıya farklı bir şirket daha ucuza ya da ücretsiz bir hizmet veremiyorsa ve alınan hizmet kullanıcı için vazgeçilmezse ücretli hizmete devam edilme olasılığı yüksek olacaktır)

10. İkinci el alışveriş ve açık artırma sitelerine talep artacak. Hem ürün satmak hem ürün almak için bu tür şirketlere doğru oluşan ilgi şirketlerin ciro artışını beraberinde getirecektir. Bu kapsamda her türlü ikinci el ürün ve otomobil servisini değerlendirmek gerekiyor.

11. Haber sitelerinde trafik artışı yaşanacak.

12. Maliyet düşürme çalışmalarının etkisiyle kaynak planlamada sorun yaşanırken, trafik maliyetlerinin sınırlandırılması da gündeme gelecek ve özellikle içerik paylaşım servislerinde hizmet kalitesinde düşüş gözlemlenecek. Kalite düşüşü ilgili pazarın lider servislerinin dışında kalanları daha çok etkileyecektir. (Örnek: Video, resim paylaşımı ve program indirme servisleri)

Paylaşmış olduğumuz genel varsayımlar kriz dönemlerinde genellikle görülebilen eğilimler olup, buradan yapılabilecek çıkarımlar ile kurumsal ve bireysel girişimcilerin pozisyon almaları mümkün olacaktır.

Kriz ortamında ayakta kalabilmek ve pazarın açıklarını doğru değerlendirmek ekonominin normal seyrine dönmeye başladığı dönemlerde yeni açılımları beraberinde getirebilecektir.

Yorumlar (11)

  1. Arda sağol toparlama için,

    Internet reklam harcamaları düşer yorumundan emin değilim. Bu ilk akla gelen basit bir şey, daha karmaşık gelişmeler söz konusu. Reklam harcamları ilk önce yüksek maliyetli alanlardan çekilecektir. Keza TV (üretim + yayın maliyeti) bunun başında gelir. O yüzden Internet reklamcılığı gibi düşük maliyetli ve üstelik ölçülebilir mecralar supriz bir şekilde krizde daha çok tercih edilebilir.

    Yinede genel reklam bütçesi kısılıp alternatif aranmazsa internet reklamları etkilenebilir. Bence yayıncılar reklamdan ziyade premium satış yapabilecekleri modelleri tercih etmelidir. Düğümküme’de şöyle örneklere baktık:

    Küresel Krizde Reklam Kazancına Alternatif Premium Gelir
    http://www.dugumkume.org/kuresel-krizde-reklam-kazancina-alternatif-premium-gelir/

    Cevapla
  2. Eline saglik Arda, cok dogru noktalara deginmissin. Birkac eklemem olacak

    – Online reklam butceleri, hala genel reklam butcelerinden daha buyuk oranda pay alma egiliminde. Dolayisiyla online butcelerin dusmesini beklemiyorum. Ancak, online butceler sekil degistirebilir. Performans odakli reklamciligin buyuk hizla artisini izleyebiliriz. Markalar risk almaya daha az istekli olacagi icin yenilikci reklam modellerinde bir dusus olabilir. Bu ortamda butceyi yonlendiren medya ajanslarininin konumu daha da guclenenecek.

    – Kariyer sitelerinin Turkiyede ana gelir kaynagi isverenler. Isverenler tarafinda normal sartlarda ilan sayisi buyuk hizla dusecegi beklentisi oldugu icin aslinda kariyer sitelerinin gelirlerinin buyuk oranda dusmesini bekliyorum.

    Ancak, arz fazlasi is arayanlar tarafinda. Kariyer sitelerinde is arayanlarda gelir yaratma potansiyeli olacak. Arama sonuclarinda ust sirada olmak veya “featured aday” olarak gorunmek icin. Is arayanlar, ise girme sanslarini arttirmak icin bu tarz bir odeme yapabilirler.

    Cevapla
  3. @özgür alaz

    Özgür, işkur’un bir kuralı var; İş arayanlardan ücret alınamaz diye. Onun için dediğin sistem Türkiye’de işlmesi çok zor.

    Ben reklam olayının düşeceğini düşünüyorum ancak internette o kadar hızlı düşeceğini sanmıyorum. Ya yerinde sayacak ya da reklam verme konusunda zorunlu olan şirketler biraz bütçelerini kısacağı için interneti fırsat görebilir. Bu da belki internetin reklamda aldığı pasta dilimini arttırabilir.

    Ama ben yine de bu medya planlama şirketlerine güvenmiyorum. O kadar saçma sapan planlar yapılıyor ki birçoğu ne reklamcılığı ne interneti biliyorlar.

    Cevapla
  4. Ben de kariyer sitelerinin trafiğinde artış olacağını düşünüyorum. Mevcut durumdaki kariyer siteleri, bence kriz döneminde farklı özellikler ekleyebilirler. Veya bahsettiğim farklı özelliklere sahip kariyer sitelerinin sayısında artış olabilir. Eline sağlık, çok güzel tespitlerdi.

    Cevapla
  5. Bilal Cihangir |

    Kariyer sitelerinde trafik artışı olacak olmasına, ama bunun gelir getireceği konusu muamma durumda bence. Çünkü iş ilanları düşecek, trafik sadece iş arayanlardan oluşacak. Kariyer sitelerinin işlevinde düşüş yaşanacağından başka bir gelir modeli oluşturmaları gerekecek; xing vb… Şirketine eleman arayanlar daha verimli ve sosyal çevresi bulunan çalışanlara ulaşmak için facebook’a yönlenmesini bekliyorum, zira Türkiye’de facebook’un değeri hala anlaşılamadı.
    Reklamlarda düşüş yaşanacak, daha verimli reklamlara yönlenilecek, bu da şirketlerin hedef kitlesi konusunda uzmanlaşmış webgirişimlerine kaynak aktarımını sağlayacak gibi görünüyor…

    Cevapla
  6. Krizin reel sektöre etkisini Ocak-şubat gibi yani daha erken bekliyorum. Ama bu dediklerinize göre girişim ya da yatırım yapmayıda düşünmem. Çünkü ne bizim ekonomimiz, ne de internet sektörü bu etkilerin düşündüğünüz kadar çok olacağı bir sektör. Belki bir iki oluşum bu dönemde sivrilir ama daha fazlası türkçe içeri için zor. Daha da önemlisi benim tahminim sinema/dizi/tv sektörü bu dönemde daha iyi kazanacak. Uyduruk komediler bile çok satabilir şu bir yıl boyunca.
    Bir de Kemal Derviş’in sözlerine katılıyorum. Bu kriz olup bitecek gibi birşey değil. Tüm dünyada en az 1,5 yıl sürecek ve devlet piyasa ilişkisine yeni yaklaşımlar getirebilecek bir kriz.

    Cevapla
  7. Yarı-spekülatif, yarı-olağan eş güdümlü finansal krizin, pik yapacağı aylar Obama’nın muhtemel zaferini takiben daha erken Aralık ve Ocak aylarında olacaktır. Ülkemizde internet sektörünü yönlendiren olgular henüz iç piyasalara ve diğer sektörlere aşırı senkronize olduğundan sektörün etkilenmesi fazla geçe kalmayacaktır diye düşünüyorum. Ancak zamanlama açısından krizin yılsonunu aylarını buluyor olması ve zaten hali hazırda reklam bütçelerini kenarda tutan şirketlerin piyasada harcayacağı bütçelerle etkiler ilk 2 ay hissedilmiyor gibi görülecek.

    Bu yüzden Arda Bey’in tüm tespitlerine katılıyor ve kırılma ayı olan Şubat ayından sonra tüm sektörün bir şekilde etkileneceğini düşünüyorum.

    Cevapla
  8. Yeni Fikirler |

    kriz hep yenilik getirir.
    bazi is model´ler gelecek 2-4 sene iflaz edicektir ve para kazanan model´ler bu krizi gecip daha güclü cikacaklar.

    yeni is fikirleri, lütfen tartisalim:

    1. http://www.etsy.com
    2. http://www.verivox.com
    3. http://www.k2network.com
    4. http://bigpoint.com

    Cevapla
  9. valla son iki haftadır adsense gelirlerim düştü. krizden midir bilmiyorum.

    Cevapla

Bir Cevap Yazın